Archives – Author

Διεθνής Εβδομάδα Ανοικτής Πρόσβασης 2020

2020-OAW-01-Banner-986x310-ENGLISH

Η Διεθνής Εβδομάδα Ανοικτής Πρόσβασης 2020 με τίτλο “Open with Purpose: Taking Action to Build Structural Equity and Inclusion”  θα πραγματοποιηθεί, όπως κάθε χρόνο, την τελευταία εβδομάδα του Οκτώβρη (19-25/10/2020). Η Διεθνής Εβδομάδα είναι μια παγκόσμια εκδήλωση για την ανοικτή πρόσβαση στην έρευνα στην οποία μετέχουν φορείς και ιδρύματα από όλο τον κόσμο, όπως και μεμονωμένα άτομα, ενώ η οργάνωσή της συντονίζεται από μια διεθνή συμβουλευτική επιτροπή.  Καθιερώθηκε από το SPARC (Scholarly Publishing and Academic Resources Coalition) – μια διεθνή συμμαχία για την προώθηση της ανοικτής πρόσβασης στην έρευνα και την εκπαίδευση- και τα μέλη του το 2008.

Η φετινή εβδομάδα συνιστά συνέχεια της θεματικής του 2018 (με τίτλο “Designing Foundations for Open Knowledge”) θέλοντας με τον τρόπο αυτό να αναδείξει για τρίτη συνεχή χρονιά το πόσο σημαντική παραμένει η ανάληψη δράσης για την προώθηση της δικαιοσύνης και της ενσωμάτωσης και το βαθμό στον οποίο σχετικές δράσεις οφείλουν να παραμείνουν στο επίκεντρο των σχετικών πρωτοβουλιών.

Ζητήματα όπως η δικαιοσύνη, η ενσωμάτωση και η διαφορετικότητα οφείλουν να αποτελούν συνεχή προτεραιότητα και συστατικό στοιχείο της κοινότητας: από το πώς διαμορφώνονται οι υποδομές, πώς οργανώνονται οι σχετικές συζητήσεις μέχρι τις μορφές διακυβέρνησης κτλ. Στο πλαίσιο αυτό, η Διεθνής Εβδομάδα Ανοικτής Πρόσβασης συνιστά μια μοναδική ευκαιρία για την προώθηση σχετικών συζητήσεων, τη δημιουργία δικτύων μεταξύ και εντός κοινοτήτων για την προώθηση της συν-διαμόρφωσης δράσεων και πρωτοβουλιών.

Η ανοικτότητα συνιστά άλλωστε ένα σημαντικό εργαλείο για την οικοδόμηση δικαιότερων συστημάτων για το διαμοιρασμό γνώσης. Την ίδια στιγμή ωστόσο είναι εξίσου σημαντικό για την παγκόσμια κοινότητα να κατανοήσει τα εμπόδια και τους αποκλεισμούς που δημιουργούνται από τις υφιστάμενες δομές και τον τρόπο με τον οποίο προωθούνται συγκεκριμένα ζητήματα. Καθώς η προσπάθεια επικεντρώνεται στην αναδιοργάνωση των δομών αυτό, είναι σημαντικό να υπάρξει δέσμευση για τη μετάβαση από τις συζητήσεις σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την επίτευξη ουσιαστικής προόδου.

Περισσότερες πληροφορίες για την Εβδομάδα Ανοικτής Πρόσβασης: http://www.openaccessweek.org/

Πηγή: http://www.openaccessweek.org/profiles/blogs/2020-theme-announcement-english

September 2, 2020

Δημόσια διαβούλευση για τις ευκαιρίες που προκύπτουν από τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών στον πολιτιστικό τομέα

main-qimg-2700e251bd8442aae532ebea1403b7b6

Η ψηφιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ιδιαίτερα όταν γίνεται σε υψηλή ανάλυση και με τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών, μπορεί να προσφέρει σημαντική υποστήριξη ως προς τη συντήρηση, την αποκατάσταση, τη μελέτη και την προώθηση των ευρωπαϊκών πολιτιστικών τεκμηρίων. Σε μία εποχή επιταχυνόμενης ψηφιακής μετάβασης, τα ψηφιοποιημένα πολιτιστικά τεκμήρια που διατίθενται διαδικτυακά είναι πολύτιμες πηγές για την εκπαίδευση, την ψυχαγωγία και την περαιτέρω αξιοποίηση. Επίσης, αναδεικνύουν την ευρωπαϊκή πολιτισμική διαφορετικότητα και μπορούν να εμπνεύσουν την αίσθηση του ανήκειν και των κοινών ευρωπαϊκών αξιών. 

Με αυτή τη δήλωση προσκαλεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τους πολιτιστικούς φορείς, τους εμπλεκόμενους στη χάραξη πολιτικής και τη χρηματοδότηση αλλά και οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο, να λάβει μέρος στη δημόσια διαβούλευση για το ρόλο και τη σημασία της αξιοποίησης των ψηφιακών τεχνολογιών για την ψηφιοποίηση και τη δημόσια διάθεση του πολιτιστικού μας αποθέματος. 

Συγκεκριμένες ερωτήσεις της διαβούλευσης αποσκοπούν στην αξιολόγηση της κύριας πολιτικής της Επιτροπής- της Σύστασης της 27ης Οκτωβρίου του 2011  αναφορικά με την Ψηφιοποίηση και τη Διαδικτυακή Διάθεση του Πολιτιστικού Υλικού και της Ψηφιακής Διατήρησης – με σκοπό να εκτιμηθεί αν εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τις προκλήσεις του πολιτιστικού τομέα σε μία εποχή ραγδαίων και συνεχόμενων τεχνολογικών αλλαγών, αλλά και υπό το φως των καταιγιστικών εξελίξεων που επέφερε η πανδημία του Covid-19. 

Η Σύσταση είχε ως στόχο να θέσει κοινούς στόχους μεταξύ των Κρατών-Μελών αναφορικά με την αύξηση του διαθέσιμου ψηφιακού αποθέματος της πολιτιστικής κληρονομιάς στο διαδίκτυο και στην Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Europeana, την υιοθέτηση κοινών προτύπων  ψηφιοποίησης και διαλειτουργικότητας, την απελευθέρωση του ψηφιακού υλικού που ανήκει στο Κοινό Κτήμα, την ενίσχυση της επανάχρησής του στην έρευνα, την εκπαίδευση, τον τουρισμό και τις δημιουργικές βιομηχανίες. 

Η Σύσταση δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα για τα Κράτη-Μέλη. Για την παρακολούθηση της υλοποίησής της από τα Κράτη-Μέλη συστάθηκε ως αρμόδιο όργανο το Digital Cultural Heritage Expert Group το οποίο συνεδριάζει δύο φορές το χρόνο. 

Η διαβούλευση θα καθορίσει σε σημαντικό βαθμό τη χάραξη πολιτικής γύρω από την ψηφιακή μετάβαση του πολιτιστικού τομέα σε ευρωπαϊκό επίπεδο και θα επηρεάσει τις εθνικές πολιτικές και τα σχετικά χρηματοδοτικά εργαλεία. 

H διαβούλευση είναι ανοικτή έως τις 14 Σεπτεμβρίου 

https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/public-consultation-opportunities-offered-digital-technologies-culture-heritage-sector

 

July 16, 2020

Ψηφιακό Αρχείο Δεύτερης Γενιάς: η περίπτωση των Εθνικών Αρχείων του Ηνωμένου Βασιλείου

Eirini Goudareli

Μιλήσαμε με την δρ. Ειρήνη Γκουνταρούλη* σχετικά με τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που προκύπτουν από την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών και μεθόδων όπως η αυτοματοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη και οι μηχανικοί τρόποι επεξεργασίας για τη διαχείριση μεγάλου όγκου ψηφιακών αρχειακών δεδομένων και τη στρατηγική που έχουν αναπτύξει τα Εθνικά Αρχεία (ΕΑ) του Ηνωμένου Βασιλείου με στόχο να καταστούν ένα «Ψηφιακό Αρχείο Δεύτερης Γενιάς, ανοικτό προς όλους».

Τι είναι τα Εθνικά Αρχεία της Αγγλίας και ποιος ο ρόλος σου ως Υπεύθυνη Ψηφιακής Έρευνας;

Τα Εθνικά Αρχεία (EA) είναι το επίσημο αρχείο του Ηνωμένου Βασιλείου και ο επίσημος θεματοφύλακας ορισμένων από τα πιο εμβληματικά εθνικά έγγραφα. Τα βασικό αποθετήριο (repository) των ΕΑ βρίσκεται στο Νοτιοδυτικό Λονδίνο, στην περιοχή Κιού, ενώ το δεύτερο αποθετήριο, το “Deep Store”, βρίσκεται στην περιοχή Τσέσαϊρ και πρόκειται για ένα παλαιό αλατωρυχείο. Στην κατοχή τους, τα ΕΑ έχουν 200 χιλιόμετρα φυσικών συλλογών, κυρίως περγαμηνών και χαρτιού, αλλά και διάφορα αρχειακά αντικείμενα, όπως κέρινες σφραγίδες. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, εκατομμύρια ψηφιοποιημένες σελίδες αλλά και ένας διαρκώς αυξανόμενος αριθμός born-digital αρχείων (δηλαδή υλικό το οποίο έχει απευθείας δημιουργηθεί σε ψηφιακή μορφή όπως emails, βίντεο, κώδικας και ψηφιακό περιεχόμενο από τις ιστοσελίδες και τα social media του UK Government Web Archive) έχουν εμπλουτίσει σημαντικά την ψηφιακή συλλογή των ΕΑ.

Τα ΕΑ είναι διαφορετικά πράγματα για διαφορετικές ομάδες ενδιαφέροντος. Για την κυβέρνηση, τα EA είναι ο επίσημος θεματοφύλακας του εθνικού αρχείου αλλά και εξειδικευμένος φορέας για τη διαχείριση, τη διατήρηση και τη χρήση πληροφοριών. Για το ευρύ κοινό, τα EA παρέχουν δωρεάν πρόσβαση σε ιστορικά τεκμήρια και συλλογές που αφορούν πάνω από 1,000  χρόνια ιστορίας του Ηνωμένου Βασιλείου. Για τον ευρύτερο κλάδο διαχείρισης Αρχείων και Αρχειακών υπηρεσιών, τα EA παρέχουν εξειδικευμένη γνώση και υποστήριξη σε Αρχεία της χώρας για τη διατήρηση και βιωσιμότητα της εθνικής αρχειακής κληρονομιάς. Επιπλέον, τα EA έχουν αναγνωριστεί από το Arts and Humanities Research Council ως Ανεξάρτητος Οργανισμός Έρευνας (Independent Research Organisation), το οποίο στην ουσία σημαίνει ότι μπορούν να ηγηθούν και να καταθέσουν ερευνητικές προτάσεις σε ένας πλήθος Ερευνητικών Συμβουλίων και Κέντρων Έρευνας στην Αγγλία και διεθνώς. Σε αυτό το πλαίσιο, για την ακαδημαϊκή και ευρύτερη ερευνητική κοινότητα, τα EA προσφέρουν ένα πλήθος ευκαιριών έρευνας και συνεργασίας για ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών κλάδων.

Η ερευνητική ατζέντα των ΕΑ έχει στόχο να χτίσει μία ευρεία και πολυεπιστημονική ακαδημαϊκή κοινότητα γύρω από τις συλλογές και τα ερευνητικά ενδιαφέροντα των 600 ερευνητών και ειδικών που δουλεύουν σε διαφορετικά τμήματα του οργανισμού. Ο δικός μου ρόλος, μέσα από την ομάδα Έρευνας και Ακαδημαϊκής Διασύνδεσης, δίνει την δυνατότητα σε έμενα και την ομάδα μου να εμπλακούμε σε ένα αριθμό από ακαδημαϊκά προγράμματα και ερευνητικά δίκτυα τα οποία έχουν να κάνουν με θεωρητικούς και πρακτικούς προβληματισμούς σε σχέση με τις ιστορικές και τις ψηφιακές μας συλλογές, αλλά και με τα born-digital αρχεία τα οποία φέρνουν ένα σύνολο νέων προκλήσεων.

Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα Εθνικά Αρχεία της Αγγλίας.

Η ταχεία και συνεχής ψηφιακή και τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία φέρουν ένα σύνολο από ριζικές αλλαγές στο τοπίο της αρχειακής και πολιτισμικής κληρονομιάς. Τις τελευταίες δεκαετίες, περνώντας από τις περγαμηνές και το χαρτί, στα ψηφιοποιημένα και στα born-digitised αρχεία, οι νέοι τύποι αρχειακών αντικειμένων φέρνουν μία ριζική ρήξη στο καθιερωμένο αρχειακό πλαίσιο και αμφισβητούν την παραδοσιακή ορολογία, θεωρία και πρακτική. Οι μεγάλοι όγκοι αυτών των νέων τύπων εγγραφών, που διατίθενται σε μια ποικιλία νέων μορφών, με λίγη ή καθόλου δομή (όπως για παράδειγμα, έγγραφα Microsoft Word, email, βίντεο υψηλής ευκρίνειας, στιγμιότυπα ιστοσελίδων και σελίδες κοινωνικών μέσων, κώδικας, δομημένα σύνολα δεδομένων και εγγραφές που προέρχονται από συστήματα μηχανικής εκμάθησης), καθιστά αδύνατη την παραδοσιακή (χειροκίνητη) διαδικασία αρχειοθέτησης. Έτσι, απαιτούνται νέες πολύπλοκες ψηφιακές υποδομές και συστήματα νέας γενιάς, που θα μπορέσουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την αυξανόμενη εισροή τους και μπορούν να επιτρέψουν την μακροχρόνια αποθήκευση τους σε μεγάλη κλίμακα.

Στα ΕΑ, για να αντιμετωπίσουμε αυτές τις νέες προκλήσεις διερευνήσαμε διαφορετικούς τρόπους χρήσης της γνώσης και της τεχνογνωσίας μας, καθώς επίσης δημιουργούμε γέφυρες με άλλα πεδία έρευνας και εξειδίκευσης και υιοθετούμε νέες προσεγγίσεις από άλλους τομείς. Τα τελευταία χρόνια, έχουμε ξεκινήσει έναν στρατηγικό μετασχηματισμό για να γίνουμε ένα αρχείο δεύτερης γενιάς που είναι εξολοκλήρου ψηφιακό (digital archive by instinct and design). Το ψηφιακό αρχείο φέρνει επανάσταση στην αρχειακή θεωρία και πρακτική, κυρίως με τη χρήση και εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης στο αρχειακό περιβάλλον. Ωστόσο, αυτό φέρνει μια ποικιλία νέων τύπων προκλήσεων, αλλά και ένα σύνολο από νέες δυνατότητες και προσεγγίσεις, τις οποίες ερευνούμε ενεργά και σε συνεργασία με εξωτερικούς συνεργάτες.

Με ποιον τρόπο μπορεί να συμβάλει η έρευνα στην προσέγγιση αυτών των προκλήσεων;

Στα ΕΑ βλέπουμε ένα μέλλον όπου η τεχνητή νοημοσύνη και οι αναδυόμενες νέες τεχνολογίες είναι μέρος της καθημερινής μας πρακτικής, γι αυτό και διερευνούμε διεξοδικά τις ηθικές, θεωρητικές και επιστημολογικές προκλήσεις που σχετίζονται με τη διατήρηση, περιγραφή, παρουσίαση και χρήση του ψηφιακού αρχείου. Για παράδειγμα, μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η διερεύνηση των νέων τρόπων αυτοματοποίησης της εγγραφής, μεταφοράς και αποθήκευσης ψηφιακών αρχείων που λαμβάνουμε από ποικίλες κυβερνητικές υπηρεσίες. Μας ενδιαφέρει επίσης η χρήση τεχνητής νοημοσύνης (όπως δίκτυα ανάλυσης/network analysis, επεξεργασία φυσικής γλώσσας/language processing, στατιστική μηχανική μάθηση/statistical machine learning και βαθιά μάθηση/deep learning) για να αυτοματοποιήσουμε τη δημιουργία μεταδεδομένων (metadata) όχι μόνο για να βελτιώσουμε την προσβασιμότητα (accessibility/findability) στις ιστορικές και ψηφιακές μας συλλογές, αλλά και για να δημιουργήσουμε νέες συσχετίσεις μεταξύ τους (linked data), έτσι ώστε να βοηθήσουμε τους χρήστες μας να αλληλοεπιδράσουν με το περιεχόμενο μας με νέους τρόπους.

Σε αυτό το ραγδαία εξελισσόμενο σύνθετο ψηφιακό περιβάλλον, τα EA επιδιώκουν ένα βιώσιμο ψηφιακό μέλλον. Σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει δυναμικά στο χώρο της πολιτισμικής κληρονομιάς, η ανάγκη απόδειξης της προσαρμοστικότητας, της αξίας και της βιωσιμότητας των αρχείων δεν υπήρξε ποτέ πιο έντονη. Οι νέες προκλήσεις φέρνουν στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα: τι θα πρέπει να κάνουμε σήμερα έτσι ώστε να διασφαλιστεί ένα αξιόπιστο και ανοιχτό αρχείο εντός ενός ταχέως και συνεχώς εξελισσόμενου σύνθετου ψηφιακού περιβάλλοντος; Στα ΕΑ πιστεύουμε ότι η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έρχεται μέσα από την έρευνα, τον πειραματισμό και τη συνεργασία με ερευνητές από άλλες ειδικότητες και εξειδικεύσεις. Η έρευνα μάς δίνει τη δυνατότητα να ανοίξουμε ‘το μαύρο κουτί’ των νέων τεχνολογιών, να κατανοήσουμε και να διερευνήσουμε τις εννοιολογικές, μεθοδολογικές και πρακτικές προκλήσεις, αλλά και τις ηθικές επιπτώσεις, και να προτείνει νέους τρόπους να γίνουμε πιο υπεύθυνοι και πιο διαφανείς σε σχέση με τη συλλογική μας κληρονομιά και τη διατήρηση της στο μέλλον.

*Η δρ. Ειρήνη Γκουνταρούλη είναι υπεύθυνη Ψηφιακών Ερευνητικών Προγραμμάτων (Head of Digital Research Programmes) στα Εθνικά Αρχεία του Ηνωμένου Βασιλείου, και  επιπλέον, προσκεκλημένο μέλος της Ψηφιακής Επιτροπής της Βασιλικής Ιστορικής Εταιρίας (Royal Historical Society) και της κλειστής ομάδας ειδικού ενδιαφέροντος Humanities and Data Science του Ινστιτούτου Alan Turing.

Σχετικά αναγνώσματα:

The National Archives’ New strategy, Archives for Everyone 2019: http://nationalarchives.gov.uk/about/our-role/plans-policies-performance-and-projects/our-plans/archives-for-everyone/
The National Archives, Digital Strategy 2017: https://www.nationalarchives.gov.uk/documents/the-national-archives-digital-strategy-2017-19.pdf
The National Archives, Archives Inspire 2015: http://nationalarchives.gov.uk/about/our-role/plans-policies- performance-and-projects/our-plans/archives-inspire/

 

July 6, 2020

Πρόσκληση συμμετοχής σε έρευνα του TRIPLE για τις ανάγκες των ερευνητών στον τομέα των ΑΚΕ

User Research Survey_6

 

Το ευρωπαϊκό έργο TRIPLE διεξάγει έρευνα για τις ανάγκες των ερευνητών στους τομείς των Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών (ΑΚΕ).  To TRIPLE θα αποτελέσει μια από τις υπηρεσίες του OPERAS, της ερευνητικής υποδομής η οποία υποστηρίζει την ανοικτή επιστημονική επικοινωνία στις ΑΚΕ στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας, διαμορφώνοντας μια καινοτόμα, πολυγλωσσική και πολυπολιτισμική πλατφόρμα αναζήτησης. Τα αποτελέσματα της έρευνας θα δημοσιευθούν στην «Έκθεση για τις Ανάγκες των Χρηστών» το Νοέμβριο του 2020 και θα βοηθήσουν στη διαμόρφωση υπηρεσιών και εργαλείων από την πλευρά του TRIPLE που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινότητας των ΑΚΕ.

Στο πλαίσιο της έρευνας ενδιαφερόμαστε να μάθουμε περισσότερα για τις πρακτικές των ερευνητών σε σχέση με τις ψηφιακές τεχνολογίες. Πιο συγκεκριμένα, ενδιαφερόμαστε να μάθουμε για:

  • Τα εργαλεία αναζήτησης που χρησιμοποιείτε προκειμένου να αναζητήσετε, να αποκτήσετε πρόσβαση και να επαναχρησιμοποιήσετε υλικό όπως βιβλιογραφία, δεδομένα, ερευνητικά έργα, το προφίλ άλλων ερευνητών κτλ., το οποίο χρειάζεστε για το ερευνητικό σας έργο
  • Τη χρήση εργαλείων για τη διαχείριση και την ανάκτηση υλικού
  • Τη χρήση εργαλείων για τη διεξαγωγή έρευνας (συμπεριλαμβανομένης της συλλογής δεδομένων)
  • Τη χρήση εργαλείων για τη δικτύωση με άλλους ερευνητές ή φορείς
  • Τον ψηφιακό γραμματισμό
  • Τον εξοπλισμό που χρησιμοποιείτε στην έρευνά σας.

Η έρευνα θα είναι ανοικτή έως τις 30 Ιουνίου 2020. Το ερωτηματολόγιο είναι στα Αγγλικά και η συμπλήρωσή του δεν θα χρειαστεί περισσότερο από 10 έως 15 λεπτά (21 ερωτήσεις). Για τη συμπλήρωση της έρευνας, χρησιμοποιήστε το ακόλουθο link 

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) είναι εταίρος του TRIPLE.

 

May 6, 2020

Μια τεχνική ματιά στην ανάπτυξη των Θεματικών Εκθέσεων στο SearchCulture.gr

3

Γνωρίζοντας ότι η πρόσβαση στο πολιτιστικό αγαθό μπορεί να λειτουργήσει εκπαιδευτικά αλλά και ψυχαγωγικά στη δύσκολη συνθήκη του περιορισμού, το ΕΚΤ εγκαινίασε μία νέα ενότητα περιεχομένου στον συσσωρευτή πολιτιστικών δεδομένων SearchCulture.gr– τις θεματικές εκθέσεις- αναδεικνύοντας ιστορίες ιδιαίτερου ενδιαφέροντος που προκύπτουν μέσα από τις συλλογές του. Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε την υλοποίηση της νέας ενότητας από μία τεχνική σκοπιά. 

Αφηγούμενα μια ιστορία 7 χιλιετιών, τα πάνω από 520.000 ψηφιακά τεκμήρια από 65 έγκριτους φορείς περιεχομένου τα οποία έχουν συγκεντρωθεί στο SearchCulture.gr περιλαμβάνουν φωτογραφίες, γκραβούρες, χάρτες, παρτιτούρες, αρχεία, αφίσες, καρτ ποστάλ, έντυπο και οπτικοακουστικό υλικό και καθιστούν εφικτή την ανάδειξη θεματικών μεγάλου εύρους και ενδιαφέροντος. 

Οι Θεματικές Εκθέσεις είναι σύνολα τεκμηρίων που προκύπτουν από συνδυασμό των φίλτρων αναζήτησης στο συσσωρευτή και έχουν μια νοηματική συνάφεια. Αρχικά δημιουργήθηκαν 13 θεματικές εκθέσεις που περιλαμβάνουν, ανάμεσα στα άλλα, αρχειακό και φωτογραφικό υλικό των πρώτων χρόνων της μετεγκατάστασης των ελλήνων μικρασιατών προσφύγων στη νέα πατρίδα, αφίσες και αναμνηστικά από όλες τις διοργανώσεις των Ολυμπιακών Αγώνων, φωτογραφικά πορτραίτα παιδιών στις αρχές του 20ου αιώνα, δείγματα της τέχνης του κοσμήματος στο Βυζάντιο, φιγούρες του καραγκιόζη και φωτογραφικό υλικό από τις Δελφικές Γιορτές. Οι πρώτες θεματικές εκθέσεις που παρουσιάζονται καταδεικνύουν το εύρος και την ποικιλία των ιστορικών, καλλιτεχνικών, κοινωνικών και επιστημονικών θεμάτων που μπορεί ο χρήστης να διερευνήσει μέσω του SearchCulture.gr.  Οι Εκθέσεις θα συνεχίσουν να εμπλουτίζονται καθώς το περιεχόμενο του SearchCulture.gr αυξάνεται και νέο ενδιαφέρον περιεχόμενο προστίθεται από φορείς. 

Η επιμέλεια των Θεματικών Εκθέσεων γίνεται από τους επιστήμονες πληροφόρησης του ΕΚΤ οι οποίοι επιλέγουν ένα θέμα με βάση το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που παρουσιάζει και την αντιπροσωπευτικότητα του περιεχομένου που συγκεντρώνεται στο SearchCulture.gr γύρω από αυτό. Για την υλοποίηση των εκθέσεων σχεδιάστηκε η παρακάτω ροή εργασίας.

Καταρχήν, η νέα λειτουργικότητα αξιοποιεί τις διαδικασίες σημασιολογικού εμπλουτισμού που έχουν προηγηθεί. Οι ψηφιακές συλλογές που συγκεντρώνονται στο SearchCulture.gr είναι τεκμηριωμένες με πολύ ετερογενή τρόπο. Τα πρωτότυπα δεδομένα των φορέων αντιστοιχίζονται σε ένα ενιαίο πρότυπο μεταδεδομένων (ESE) και αποθηκεύονται στο μοντέλο EDM της Europeana. Στη συνέχεια υλοποιούνται διαδικασίες κανονικοποίησης και ομογενοποίησης των δεδομένων που συγκεντρώνονται στο SearchCulture.gr όσον αφορά τις χρονολογίες και τις χρονικές περιόδους και τους τύπους του υλικού. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι χρονικές τιμές, όπως π.χ. “3ος αι π.Χ.” και “300 π.Χ” μεταφράζονται συντακτικά σε ενιαίες τιμές και ταυτίζονται σημασιολογικά. Στη συνέχεια ακολουθεί σημασιολογικός εμπλουτισμός του περιεχομένου ο οποίος βασίζεται στα ελεγχόμενα λεξιλογια που έχουν αναπτυχθεί ως προς τους τύπους τεκμηρίων, τις ιστορικές περιόδους και τις χρονολογίες καθώς και τις θεματικές επικεφαλίδες. Χάρη σε αυτά τα λεξιλόγια, και με τη χρήση πρότυπων εργαλείων που έχει αναπτύξει για το σκοπό αυτό η ομάδα του SearchCulture.gr, διασυνδέεται το σύνολο του υλικού του SearchCulture.gr και καθίσταται εφικτή η πλοήγηση στο σύνολο του περιεχομένου καθώς και η αναζήτηση με βάση πολλαπλά σημασιολογικά κριτήρια και φίλτρα. 

Σε συνέχεια αυτού, στο υποσύστημα διαχείρισης του συσσωρευτή δημιουργήθηκε για τους ειδικούς πληροφόρησης, φόρμα δημιουργίας θεματικής έκθεσης, με εξελιγμένες δυνατότητες πραγματοποίησης σύνθετων αναζητήσεων, εισαγωγής περιγραφικού κειμένου, προεπισκόπησης περιεχομένου και αναζήτησης μέσα στην κάθε Θεματική. 

Το αποτέλεσμα λειτουργεί  ως μια εικονική έκθεση που φιλοξενείται μέσα στο “χώρο” του SearchCulture, στην οποία μπορεί να περιηγηθεί ο επισκέπτης, μαθαίνοντας εν συντομία πληροφορίες για το εν λόγω θέμα. Αξιοποιείται με αυτόν τον τρόπο η δυναμική του συσσωρευτή πολιτιστικών δεδομένων, η οποία βασίζεται στη συγκέντρωση ενός ικανού όγκου περιεχομένου για να επιτρέπονται πολλές και διαφορετικές διασυνδέσεις ετερόκλητου περιεχομένου το οποίο προέρχεται από τις διαφορετικές συλλογές των φορέων που το διαθέτουν. Η συνύπαρξη μουσείων, αρχείων, πινακοθηκών και ψηφιακών συλλογών φορέων στο συσσωρευτή, καθιστά δυνατή την ενιαία αναζήτηση στον ψηφιακό δημόσιο χώρο του πολιτισμού αυξάνοντας την επισκεψιμότητα, προσφέροντας ευκολία χρήσης και αξιοποιώντας την προγενέστερη δουλειά σημασιολογικής επεξεργασίας που εφαρμόστηκε στο περιεχόμενο του συσσωρευτή.

Η νέα αυτή ενότητα περιεχομένου είναι ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο για τους ερευνητές, όσο και για τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές που αναζητούν έγκριτο περιεχόμενο και είναι οργανωμένο με τρόπο που να μπορεί να αξιοποιηθεί εύκολα σε μία εκπαιδευτική διαδικασία. Αλλά και οποιοσδήποτε χρήστης επισκεφθεί το SearchCulture.gr μπορεί να εμπνευστεί από τις προτεινόμενες θεματικές και στη συνέχεια να ανακαλύψει τα δικά του ειδικά πεδία ενδιαφέροντος αξιοποιώντας τα πολλαπλά κριτήρια αναζήτησης, πλοήγησης και τα φίλτρα επιμερισμού των αποτελεσμάτων του SearchCulture.gr που δίνουν στους χρήστες τη δυνατότητα να πειραματιστούν και να δημιουργήσουν τις δικές τους εκθέσεις. Επαυξάνοντας τη δημόσια αξία των πολιτιστικών δεδομένων στο διαδίκτυο, ο συσσωρευτής SearchCulture θα συνεχίσει να διερευνά και να προτείνει στο κοινό τρόπους δημιουργικής εμπλοκής και εκπαιδευτικής αξιοποίησής τους. 

Μάθετε περισσότερα για τις Θεματικές Εκθέσεις του SearchCulture.gr

Υπηρεσία σημασιολογικού εμπλουτισμού του ΕΚΤ

 

April 21, 2020

Η παγκόσμια κρίση του Κορονοϊού επιταχύνει την ψηφιακή μετάβαση του πολιτιστικού τομέα

closed

Είναι δεδομένο ότι εξαιτίας της παγκόσμιας εξάπλωσης του κορονοϊού, και των αυστηρών μέτρων που έχουν επιβληθεί στην προσπάθεια περιορισμού των κρουσμάτων και των θυμάτων, βιώνουμε τις τελευταίες εβδομάδες μία κατάσταση χωρίς προηγούμενο για τις γενιές που γεννήθηκαν μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, οι συνολικές προεκτάσεις της οποίας δεν έχουν ακόμα διαφανεί πλήρως.

Οι πολιτιστικοί φορείς, τα μουσεία, οι βιβλιοθήκες, τα θέατρα, οι κινηματογράφοι, οι πινακοθήκες, ως σημαντικοί χώροι συνάθροισης και αλληλεπαφής ανθρώπων, ήταν από τους πρώτους χώρους που έκλεισαν με το ξέσπασμα του κορονοϊού. Στο παρόν άρθρο επιχειρούμε να σταχυολογήσουμε κάποιες πρώτες αρχικές θετικές επιπτώσεις και προκλήσεις που διαφαίνονται από τον αντίκτυπο της πανδημίας στον πολιτιστικό χώρο διεθνώς. Όπως υποστηρίζεται, η πανδημία ίσως αποδειχθεί ο μεγαλύτερος επιταχυντής της ψηφιακής μετάβασης των πολιτιστικών οργανισμών ως τώρα.

Πρώτες θετικές επιπτώσεις

Ο πρώτος θετικός αντίκτυπος της καραντίνας είναι ότι η πρόσβαση σε ποιοτικό ψηφιακό πολιτιστικό και επιστημονικό περιεχόμενο εκτινάχθηκε. Καταρχήν παρατηρείται μία σημαντική αύξηση της επισκεψιμότητας των διαθέσιμων ψηφιακών συλλογών των πολιτιστικών φορέων. Ο κόσμος αναζητά πολιτιστικό περιεχόμενο για ψυχαγωγία, για χρήση σε εκπαιδευτικά πλαίσια και για δημιουργική ενασχόληση.

Με τις πόρτες κλειστές, οι πολιτιστικοί φορείς κατέφυγαν στις εφαρμογές που είχαν αναπτύξει το προηγούμενο διάστημα για την προσφορά απομακρυσμένης πρόσβασης στις συλλογές τους αναδεικνύοντας τους εναλλακτικούς τρόπους πρόσβασης σε αυτές: ψηφιακά αποθετήρια, εκπαιδευτικές εφαρμογές, διαδραστικές εκθέσεις και εικονικές περιηγήσεις, 360 πανοράματα, κλπ. Σύμφωνα με την έρευνα που πραγματοποίησε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Οργανώσεων Μουσείων ΝΕΜΟ 40% των μουσείων παρατήρησαν αύξηση στις επισκέψεις στις διαδικτυακές πλατφόρμες τους από τότε που έκλεισαν, εκ των οποίων το 38% δηλώνει αύξηση πάνω από 50% και ένα 13% αύξηση πάνω από 500% ανά εβδομάδα. Η συντριπτική πλειοψηφία έχει αυξήσει τη δράση του στα κοινωνικά δίκτυα. Το μουσείο του Πράδο παρατήρησε αύξηση της επισκεψιμότητας του ιστοχώρου του κατά 258% μέσα σε δύο εβδομάδες. Προβάδισμα έχουν φυσικά οι πολιτιστικοί φορείς οι οποίοι είχαν επενδύσει στην ψηφιοποίηση των συλλογών τους κατά τα προηγούμενα χρόνια.

Το κοινό αγκάλιασε τις πρωτοβουλίες των πολιτιστικών φορέων στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης γεγονός που καταδεικνύει ότι η τέχνη προσφέρει αστείρευτη πηγή έμπνευσης, ανακούφισης, στοχασμού, δημιουργικότητας ακόμη και παιχνιδιού. Καμπάνιες αναπαράστασης έργων τέχνης στα κοινωνικά δίκτυα όπως το #MuseumFromHome,  #ΑrtAtΗomeChallenge και το #MuseumsAndChill “σκηνοθετούνται” κατ’οίκον με ό,τι αντικείμενα μπορεί να ανασύρει ο καθένας από τον περιβάλλοντα χώρο του.  Οι καμπάνιες #StayAtHomeReadABook και #NationalShelfService κρατούν συντροφιά στους αναγνώστες με προτεινόμενα βιβλία και εικονικές συζητήσεις μεταξύ βιβλιοφάγων.

Χωρίς προηγούμενο είναι η τεράστια ανταπόκριση συμπαράστασης από τους φορείς σύγχρονου πολιτισμού, κυρίως από τις παραστατικές τέχνες, που για πρώτη φορά δημοσίευσαν ηχογραφημένο και βιντεοσκοπημένο υλικό ανοικτά, έστω και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, όπως η Metropolitan Opera, και πιο κοντά μας, μια σειρά από ελληνικά θέατρα. Οι παραστάσεις που υπόκεινται σε καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας πολύ δύσκολα, υπό κανονικές συνθήκες, διανέμονται ανοικτά. Μέσα από αφιερώματα στον τύπο και το διαμοιρασμό στα κοινωνικά δίκτυα, οι πρωτοβουλίες αυτές βρήκαν εξαιρετική απήχηση στο κοινό. Με όρους μάρκετινγκ, το πρεστίζ και η αναγνωρισιμότητα των φορέων αυτών ενισχύθηκε σημαντικά.

Οι κρίσιμες συνθήκες, τα κλειστά σχολεία και οι κλειστές βιβλιοθήκες οδήγησαν το Internet Archive στην Αμερική να δημιουργήσει την Εθνική Βιβλιοθήκη Εκτάκτου Ανάγκης (National Emergency Library). Αξιοποιώντας το δόγμα της Δίκαιης Χρήσης (Fair Use)- μία εξαίρεση στο καθεστώς της Πνευματικής Ιδιοκτησίας στο αμερικανικό δίκαιο, που προτάσσει το δικαίωμα του χρήστη στην πρόσβαση σε προστατευόμενο υλικό σε εξαιρετικές περιπτώσεις- το Internet Archive αφαίρεσε προσωρινά και ως τη λήξη της κρίσης τους περιορισμούς στην πρόσβαση σε 1,4 εκ. ηλεκτρονικούς τίτλους που καθιστά διαθέσιμους για ελεύθερο δανεισμό, εξυπηρετώντας κατ’αυτό τον τρόπο τις ανάγκες της κατ’οίκον εκπαίδευσης και έρευνας. Το ίδιο πνεύμα αναγκαιότητας λήψης μέτρων που θα ανταποκρίνονται στις επιτακτικές ανάγκες των πολιτών αντανακλούν οι επιστολές ενώσεων πολιτών, πολιτιστικών και ακαδημαϊκών φορέων προς το Διεθνή Οργανισμό για την Πνευματική Ιδιοκτησία (WIPO) και τους θεσμικούς παράγοντες στην Ε.Ε.

Η πανδημία επιταχύνει την ψηφιακή μετάβαση και όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση και τις δεξιότητες των εργαζόμενων στον πολιτισμό. Είμαστε ίσως τυχεροί που στην εποχή μας έχουμε μία ανεξάντλητη επιλογή από εργαλεία και πλατφόρμες για απομακρυσμένη συνεργασία και μάθηση. Οι πολιτιστικοί οργανισμοί πειραματίζονται με νέες μορφές διοργάνωσης συνεδρίων όπως στο twitter (π.χ. #DHgoesVIRAL).  Ένα από τα μεγαλύτερα διεθνή συνέδρια στον κόσμο στον χώρο του ψηφιακού πολιτισμού- το Museums and the Web στις Η.Π.Α. μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες μετέφερε το σύνολο των συνεδριών του στο εικονικό περιβάλλον Second Life και στην πλατφόρμα τηλε-εργασίας Microsoft Teams. Ατελείωτη είναι η προσφορά webinars πάνω σε κάθε αντικείμενο επαγγελματικού ενδιαφέροντος ενώ μία ενδιαφέρουσα σειρά από webinars του ΟΑΣΑ επιχειρεί να διερευνήσει συγκεκριμένα τις επιπτώσεις της παρούσας κρίσης στους πολιτιστικούς οργανισμούς και τις δημιουργικές βιομηχανίες.

Υπάρχει αναμφίβολα και η μελανή πλευρά σε όλο αυτό. Με τις πόρτες τους κλειστές, οι πολιτιστικοί φορείς ήδη αντιμετωπίζουν τεράστιες απώλειες εσόδων, ιδιαίτερα ζημιογόνες για εκείνους οι οποίοι εξαρτώνται από τα έσοδα εισιτηρίων και την επισκεψιμότητα του κοινού για την επιβίωσή τους. Από μεγάλους οργανισμούς του χώρου (Culture Action Europe, NEMO) γίνονται προσπάθειες καταγραφής των επιπτώσεων και τεκμηρίωσης των μέτρων που λαμβάνονται (Compendium of Cultural Policies, Wikipedia) ως αντιστάθμισμα από τους θεσμικούς παράγοντες ενώ έκκληση έχουν απευθύνει για τη λήψη μέτρων ενίσχυσης το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων και το Culture Action Europe.

Στη χώρα μας βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνα και δράσεις για την ενίσχυση του ψηφιακού πολιτισμού από το ΥΠΠΟΑ και η Ψηφιακή Βίβλος που σχεδιάζεται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης αναμένεται να στηρίξει στο επόμενο διάστημα καίριους τομείς της ψηφιακής μετάβασης του πολιτιστικού τομέα.

Είναι πολύ νωρίς ακόμη για να έχουμε πλήρη εικόνα των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων της πανδημίας στα επιχειρησιακά μοντέλα, στον τρόπο εργασίας και στους νέους τρόπους εμπλοκής των κοινοτήτων ενδιαφέροντος στον πολιτιστικό χώρο. Χωρίς αμφιβολία, η ανάγκη για πρόσβαση σε περισσότερο, ποιοτικό ψηφιακό περιεχόμενο δικαιολογεί την εντατικοποίηση της ψηφιοποίησης του πολιτιστικού αποθέματος.

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης έχει από καιρό ανοίξει το διάλογο για τη διαμόρφωση ενός Ψηφιακού Δημόσιου Χώρου στον πολιτισμό αναδεικνύοντας τη σημασία της διαμόρφωσης βιώσιμων στρατηγικών στον ψηφιακό πολιτισμό που θα λαμβάνουν υπόψη την μακροχρόνια ψηφιακή διατήρησή του, την εμπλοκή των κοινοτήτων ενδιαφέροντος στο σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών, την υιοθέτηση κοινών προτύπων και προδιαγραφών καθώς και κατάλληλων αδειών που θα επιτρέπουν την πλήρη αξιοποίησή του στην έρευνα, την εκπαίδευση και την παραγωγή αξίας. Μέσα από την υλοποίηση των εθνικών υποδομών του, όπως τον συσσωρευτή πολιτιστικών δεδομένων SearchCulture.gr πρωτοστατεί δυναμικά και εμπράγματα στην προβολή και τη βιωσιμότητα του ελληνικού ψηφιακού πολιτισμού.

April 16, 2020

Πρόσκληση συμμετοχής της ερευνητικής κοινότητας στην έρευνα του OPERAS για την επιστημονική επικοινωνία στις ΑΚΕ

02_operas_2020_3

Η ευρωπαϊκή ερευνητική υποδομή OPERAS (open scholarly communication in the European research area for social sciences and humanities) υποστηρίζει την ανοικτή επιστημονική επικοινωνία στους τομείς των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών (ΑΚΕ). Με στόχο την καλύτερη κατανόηση των πρακτικών και των αναγκών της ερευνητικής κοινότητας για την ανάπτυξη των υπηρεσιών που θα προσφέρει η ερευνητική υποδομή, το OPERAS διεξάγει έρευνα για την ανάδειξη και κατανόηση των πρακτικών και των ζητημάτων που αφορούν την ανοικτή επιστημονική επικοινωνία στις ΑΚΕ. Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα θα εστιάσει στις ακόλουθες πτυχές της επιστημονικής επικοινωνίας:

  • Δημοσίευση και διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων
  • Οργάνωση του υλικού, συγγραφή και ανάπτυξη συνεργασιών
  • Αναζήτηση και πρόσβαση

Με την ολοκλήρωση της έρευνας μπορείτε να λάβετε μέρος στην κλήρωση που οργανώνει το OPERAS και να διεκδικήσετε βιβλίο της επιλογής από τον κατάλογο του AUEP.

Η έρευνα είναι διαθέσιμη εδώ

Περισσότερα για το OPERAS μπορείτε να βρείτε εδώ

March 10, 2020

«Η δουλειά μιας γυναίκας δεν τελειώνει ποτέ»: ένα ιστορικό της γυναικείας εργασίας στην Ευρώπη

feature_womenwork-1

Πολύ πριν παρουσιαστεί η δυνατότητα απασχόλησης από το σπίτι, η οικιακή εργασία ήταν καθημερινότητα για μια μεγάλη κοινωνική ομάδα, τις γυναίκες. Μη αμειβόμενη και χωρίς αναγνώριση, η εργασία στο σπίτι ακόμη και σήμερα  θεωρείται ως «γυναικεία υπόθεση». Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας 2020, η ανάρτηση της Larissa Borck από το Σουηδικό Συμβούλιο Εθνικής Κληρονομιάς στο blog της Europeana εξετάζει την ιστορία της γυναικείας εργασίας στην Ευρώπη, με στόχο να αναδείξει τις αιτίες για την ανισότητα των φύλων στον εργασιακό χώρο.

Στην ιστορία της εργασίας, υπάρχει συχνά μια μεροληπτική στάση η οποία αναδεικνύει την ανδρική εργασία έναντι της γυναικείας. Οι γυναίκες ιστορικά απεικονίζονται ως νοικοκυρές, απασχολούμενες με οικοτεχνίες ή μητέρες, γεγονός που για ορισμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες και ειδικά τις πλούσιες ελίτ είναι πραγματικότητα. Όμως η πλειοψηφία του ευρωπαϊκού πληθυσμού, τουλάχιστο μέχρι τη βιομηχανική επανάσταση, είναι γεωργοί και οι γυναίκες συμμετέχουν στις αγροτικές εργασίες εξίσου με τους άνδρες.

Η βιομηχανική επανάσταση αλλάζει σημαντικά την επαγγελματική ζωή των γυναικών. Η έμμισθη εργασία σε βάρδιες και σε χώρους όπως εργοστάσια, γραφεία ή καταστήματα γίνεται μέρος της σύγχρονης ζωής. Νέες, άγαμες ή εργαζόμενες γυναίκες μετακομίζουν στις πόλεις για να εργαστούν στις αναπτυσσόμενες βιομηχανίες. Η εκπαίδευση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την ένταξη των γυναικών στο εργατικό δυναμικό, με ένα ολοένα και αυξανόμενο ποσοστό κοριτσιών να πηγαίνουν σχολείο κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.

Λόγω των χαμηλότερων μισθών και της έλλειψης συνδικαλισμού, οι εργοδότες συχνά θεωρούν τις γυναίκες ως μια καλή λύση για φτηνή εργασία. Ταυτόχρονα, οι γυναίκες εργάζονται και από τα σπίτια τους, για παράδειγμα με παραγγελίες, όπου πληρώνονται μόνο για κάθε ολοκληρωμένο κομμάτι ή για συναρμολόγηση, όπως π.χ. χάλκινων πηνίων.

Έτσι, οι γυναίκες φορτώνονται διπλή εργασία: από τη μια πρέπει να φροντίζουν τα παιδιά, τα ηλικιωμένα μέλη της οικογένειας και το νοικοκυριό – μη αμειβόμενη εργασία η οποία λαμβάνει χώρα αόρατα, σε ιδιωτικούς χώρους. Από την άλλη συμβάλλουν στο εισόδημα της οικογένειας με την αμειβόμενη εργασία τους. Δεδομένου ότι αυτές οι πρώτες θέσεις εργασίας στο σπίτι ή με μερική απασχόληση είναι περιστασιακές ή ακόμη και παράνομες, τα υπάρχοντα αρχεία για τη γυναικεία εργασία δεν είναι τόσο αξιόπιστα και καλά τεκμηριωμένα όσο είναι τα αντίστοιχα αρχεία για την ανδρική.

Μέχρις ότου η βιομηχανική, αστική εργασία γίνει καθημερινότητα, μόνον οι άντρες φέρνουν χρήματα στο σπίτι. Παραδόξως, καθώς περισσότερες γυναίκες εισέρχονται στο εργατικό δυναμικό, το πρότυπο της γυναίκας-νοικοκυράς ισχυροποιείται, σε αντίποδα των ανδρών. Η παντρεμένη γυναίκα, νοικοκυρά και μάνα, η οποία δεν εργάζεται με αμοιβή, γίνεται το κοινωνικό ιδεώδες – αν και οι περισσότερες γυναικείες βιογραφίες της εποχής παρουσιάζουν διαφορετικά πρότυπα.

Με τη ρύθμιση των ωρών εργασίας των γυναικών και των ανηλίκων και την απαγόρευση των πολύ επικίνδυνων καθηκόντων, ο ρόλος των ανδρών ως μοναδικών «κουβαλητών» σε ένα σπίτι εδραιώνεται σταδιακά κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα.

Στην αρχή του 20ουαιώνα, οι ιδεολογίες αυτές θεωρούνται φυσιολογικές: οι γυναίκες είναι το «άλλο» φύλο, ασθενέστερο και λεπτεπίλεπτο, με έμφυτες ικανότητες στην παροχή φροντίδας. Ως μητέρες και σύζυγοι, η ιδιωτική σφαίρα του σπιτιού είναι ο τομέας τους– η δημόσια σφαίρα ανήκει στους άνδρες.

Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι δημιουργούν την ανάγκη για τις γυναίκες να εργαστούν, παρόλο που ακόμα είναι νωρίς να μιλάμε για πλήρη χειραφέτηση. Οι θέσεις εργασίας σε προσωρινά εργοστάσια για όπλα ή άλλα απαραίτητα στα πεδία της μάχης σημαίνουν επικίνδυνες συνθήκες εργασίας και χαμηλούς μισθούς. Στην Αγγλία ο γυναικείος «στρατός της γης» (Women’s Land Army) αναλαμβάνει αγροτικές εργασίες στον Πρώτο και τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Στη Γαλλία, λόγω του μεγάλου αριθμού εργατριών στα εργοστάσια όπλων, οι εργάτριες ονομάζονται «Munitionnettes» (από τη λέξη munitions, που σημαίνει πυρομαχικά) και «Obusettes» (από τη λέξη obus=οβίδα).

Μετά τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους όμως, η θητεία των γυναικών γρήγορα γίνεται ανάμνηση -οι άνδρες επιστρέφουν για δουλειά.

Με το πέρας του πολέμου, η κατάσταση για τις γυναίκες στη Δυτική και Ανατολική Ευρώπη διαφοροποιείται. Ενώ σε ορισμένες χώρες, όπως στη Γερμανία, επικρατεί ένα κύμα συντηρητισμού, όπου οι γυναίκες αναμένονται να αναλάβουν ρόλους ως νοικοκυρές και μητέρες, υπάρχει και ένα προοδευτικό κίνημα, π.χ. στις Σκανδιναβικές χώρες, με γυναίκες να εισέρχονται στην εργασία με όλο και περισσότερο ίδια δικαιώματα.  Επίσης και στα νέα πολιτικά συστήματα στην Ανατολική Ευρώπη οι γυναίκες είναι τυπικά ίσες με τους άνδρες και εργάζονται σε αμειβόμενη απασχόληση.

Σε όλες τις περιπτώσεις όμως, η οικογενειακή εστία εξακολουθεί να θεωρείται ως τομέας των γυναικών με αποκλειστικότητα σε όλα τα οικιακά καθήκοντα, από την ανατροφή των παιδιών, μέχρι την καθαριότητα και τη μαγειρική. Οι γυναίκες συνεχίζουν να κουβαλάν το διπλό βάρος – κάνοντας δουλειά αμειβόμενη και μη, ορατή και αόρατη.

Λόγω της δύσκολης εργασιακής κληρονομιάς για τις γυναίκες, ακόμη και σήμερα, εξακολουθούν να υπάρχουν εντυπωσιακές ανισότητες στο χώρο εργασίας. Το 2018, οι γυναίκες στην ΕΕ βγάζουν κατά μέσο όρο 16% λιγότερο από τους άνδρες, και εάν συμπεριλάβουμε και την οικιακή μη-αμειβόμενη εργασία, εργάζονται έξι ώρες περισσότερο από αυτούς. Περισσότερες από τις μισές γυναίκες έχουν υποστεί παρενόχληση στο χώρο εργασίας ή σεξουαλική βία. Το 73% των Ευρωπαίων λέει ότι οι γυναίκες περνούν περισσότερο χρόνο κάνοντας οικοκυρική και φροντίζοντας παιδιά ή γέρους απ’ ό, τι οι άνδρες. Οι γυναίκες παίρνουν λιγότερες προαγωγές στη δουλειά, εν μέρει επειδή τείνουν να παίρνουν άδεια για να φροντίσουν τα παιδιά τους ή άλλα μέλη της οικογένειας. Λόγω αυτής της διά βίου διάκρισης λόγω φύλου, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο ανέχειας στην τρίτη ηλικία, λαμβάνοντας συντάξεις που είναι κατά ένα τρίτο μικρότερες από τους άνδρες.

Αν και έχουν αλλάξει πολλά για τις γυναίκες στην εργασία, υπάρχουν ακόμη πολλά που πρέπει να γίνουν για να επιτευχθεί ισότητα στην εργασία, στο σπίτι και στην κοινωνία.

 

Η ανάρτηση της Larissa Borck από το Σουηδικό Συμβούλιο Εθνικής Κληρονομιάς δημοσιεύτηκε στο πλαίσιο ενός αφιερώματος στην εργασία στην Ευρώπη για το έργο Europeana Common Culture στο οποίο το ΕΚΤ συμμετέχει ως διαπιστευμένος εθνικός συσσωρευτής με το SearchCulture.gr. Δείτε το αρχικό άρθρο στα αγγλικά εδώ.

Το ΕΚΤ συμμετέχει σε σημαντικά ευρωπαϊκά έργα τα οποία στοχεύουν στην ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην έρευνα και την καινοτομία, όπως είναι το έργο EMPOWA και το GENDERACTION.

 

 

March 9, 2020

Οι ζυμώσεις που οδήγησαν το Smithsonian να αφιερώσει 2,8εκ. ψηφιακά έργα στον Δημόσιο Τομέα

2

“Οι θησαυροί του Smithsonian σου ανήκουν. Τώρα μπορείς να τους κατεβάσεις, να τους τροποποιήσεις, να κάνεις οποιαδήποτε χρήση και να τη μοιραστείς χρησιμοποιώντας το #SmithsonianOpenAccess, δωρεάν, χωρίς κανένα περιορισμό”.

Με αυτή τη δήλωση, στις 25 Φεβρουαρίου, το Smithsonian ίσως ο μεγαλύτερος και ιστορικότερος πολιτιστικός φορέας των ΗΠΑ, ανακοίνωσε στο Twitter την ενεργή αφιέρωση στο Δημόσιο Τομέα (Public Domain) 2,8εκ ψηφιακών αναπαραγωγών από τις συλλογές του προκαλώντας μια ευχάριστη έκρηξη στο χώρο της Ανοικτής Πρόσβασης στο επιστημονικό και πολιτιστικό περιεχόμενο. 

Το Smithsonian ιδρύθηκε πριν από 174 χρόνια και είναι ένα σύμπλεγμα που περιλαμβάνει 19 μουσεία, 9 ερευνητικά κέντρα, βιβλιοθήκες, αρχεία και έναν ζωολογικό κήπο. Στις μοναδικής αξίας συλλογές του περιλαμβάνονται πάνω από από 155εκ. τεκμήρια. “Το να αποτελούμε μία σημαντική πηγή για τον κόσμο που μαθαίνει παγκοσμίως είναι κεντρικό στην αποστολή μας” δηλώνει η ελληνοαμερικανίδα Effie Kapsalis, που ηγήθηκε της πρωτοβουλίας. “Δεν μπορούμε να φανταστούμε τι θα κάνει ο κόσμος με τις συλλογές. Είμαστε έτοιμοι να εκπλαγούμε.” Για το λόγο αυτό, το Smithsonian ενθαρρύνει τον κόσμο να διαμοιράζεται και να επικοινωνεί τις δημιουργίες που φτιάχνει χρησιμοποιώντας το hashtag  #SmithsonianOpenAccess. 

Πρόκειται για μία διαδικασία που ωρίμασε αργά σε βάθος δεκαετίας και που πρώτος την είχε οραματιστεί το 2010 ο Michael Edson, τότε διευθυντής Νέων Μέσων στο Smithsonian. H διαδικασία συνοδεύτηκε από μεθοδευμένες κινήσεις που οδήγησαν στην ολοκληρωμένη ψηφιακή στρατηγική του φορέα στο πλαίσιο της οποίας εντάσσεται και η συγκεκριμένη απόφαση.  Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε σε μία παλαιότερη έρευνα που διεξήγαγε η κα Kapsalis το 2016 και που προσέφερε χρήσιμα δεδομένα που οδήγησαν στη λήψη αυτής της απόφασης. Πρόκειται για την έρευνα με τίτλο “Οι επιπτώσεις των πολιτικών της Ανοικτής Πρόσβασης στις Πινακοθήκες, τις Βιβλιοθήκες, τα Μουσεία και τα Αρχεία”, η οποία περιλαμβάνει 12 μελέτες περίπτωσης που βασίστηκαν σε συνεντεύξεις και ερωτηματολόγια σε μεγάλα μουσεία των ΗΠΑ και της Μ. Βρετανίας, τα οποία είχαν υιοθετήσει πολιτική Ανοικτής Πρόσβασης, όπως το Cooper Hewitt, το Smithsonian Design Museum, το Dallas Museum of Art και το Ίδρυμα Getty. Η έρευνα είχε ως στόχο να αποτυπώσει την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων από τους ίδιους τους φορείς σε σχέση και με τις αρχικές προσδοκίες και τους φόβους τους. 

Για το σκοπό της έρευνας η κα Kapsalis βασίστηκε στον ορισμό του Open Knowledge Foundation: Ανοικτή Πρόσβαση στα δεδομένα και το περιεχόμενο σημαίνει ότι οποιοσδήποτε μπορεί ελεύθερα να τα χρησιμοποιεί, να τα τροποποιεί και να τα διαμοιράζεται για οποιονδήποτε σκοπό, με μόνη εξαίρεση ίσως, την προϋπόθεση της αναφοράς στην πηγή. Οι πολιτιστικοί φορείς που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν διαθέσει στο δικό τους ιστοχώρο ή σε σχετικές πλατφόρμες όπως το Flickr Commons και τo Wikimedia Commons, μέρος ή το σύνολο της συλλογής τους που ανήκε στο Δημόσιο Τομέα (Public Domain), ή για την οποία είχαν δηλαδή λήξει τα δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας, με μία δήλωση Παγκόσμια Εκχώρηση ως Κοινό Κτήμα (CC0 1.0) ή το Σήμα Δημόσιου Τομέα 1.0.

Στη μελέτη η Kapsalis διατρέχει εν συντομία διάφορες σημαντικές πρωτοβουλίες-σταθμούς οι οποίες μεσολάβησαν από πολιτιστικούς φορείς, και οι οποίες συντέλεσαν στο να καλλιεργηθεί και να ενδυναμωθεί ένα κίνημα “ανοικτότητας”, γνωστό πλέον και ως OpenGLAM (από τα αρχικά του Galleries, Libraries, Archives, Museums), από το οποίο εμπνεύστηκε και το Smithsonian.  

To 2014 η Εθνική Πινακοθήκη των Η.Π.Α. είχε δημοσιεύσει 35.000 ψηφιακές αναπαραγωγές έργων τέχνης από τις συλλογές της στον ιστοχώρο της αναγνωρίζοντας ότι η κίνηση αυτή είναι η φυσική προέκταση του σκοπού της “να υπηρετεί τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στο πλαίσιο του εθνικού της ρόλου να συλλέγει, να διατηρεί, να εκθέτει και να καλλιεργεί την κατανόηση των έργων τέχνης σύμφωνα με τις βέλτιστες μουσειακές και επιστημονικές πρακτικές.” Το 2016 η Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης επίσης δημοσίευσε 187.000 εικόνες σε πολύ υψηλή ανάλυση, για χρήση χωρίς κανένα περιορισμό και λήψη άδειας. 

Η μελέτη του Smithsonian αναφέρεται ακόμη και σε μία σειρά από πρωτοβουλίες στον χώρο της Ανοικτής Πρόσβασης στην Επιστήμη και τα Δημόσια Δεδομένα, της τότε κυβέρνησης Μπάρακ Ομπάμα η οποία νομοθέτησε την υποχρεωτική διάθεση χωρίς περιορισμούς του συνόλου των δεδομένων που παράγονται από ομοσπονδιακούς φορείς χωρίς περιορισμούς, στην υψηλότερη δυνατή ανάλυση και σε μηχαναγνώσιμη μορφή. 

Την Ανοικτή Πρόσβαση υποστήριξαν και πολλοί ιδιώτες χρηματοδότες στην Αμερική, οι οποίοι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη υλοποίησης έργων στον πολιτισμό, την έρευνα και την εκπαίδευση, όπως το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates, το Ίδρυμα Ford και το William & Flora Hewlett, οι οποίοι υιοθέτησαν πολιτική υποχρεωτικής Ανοικτής Πρόσβασης στα έργα που χρηματοδοτούν. Οι όροι π.χ. που θέτει το Ίδρυμα Gates, ανάμεσα στα άλλα, είναι, ότι οι δημοσιεύσεις πρέπει να κατατίθενται σε δημόσια αποθετήρια, να είναι αναζητήσιμες διαδικτυακά και να υιοθετούν άδειες χρήσης Creative Commons Αναφορά στο Δημιουργό. Παρόμοιοι είναι και οι όροι του Andrew Mellon Foundation που έχει πραγματοποιήσει πολύ μεγάλες δωρεές στο Smithsonian για την ψηφιοποίηση των συλλογών του.

Μία σημαντική παράμετρος στην οποία εστιάζει η μελέτη είναι το κατά πόσο η διάθεση των συλλογών των πολιτιστικών φορέων στη μέγιστη ανάλυση με Ανοικτή Πρόσβαση είχε ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των εσόδων των φορέων από τις πωλήσεις ψηφιακών αναπαραγωγών. Η έρευνα της Kapsalis καταλήγει στα ίδια συμπεράσματα στα οποία κατέληγε και η παλαιότερη έρευνα που είχε χρηματοδοτηθεί από το Mellon Foundation το 2004 “Τα Μοντέλα Κοστολόγησης των Αναπαραγωγών και η Αδειοδοτική Πολιτική για Ψηφιακές Εικόνες στα Αμερικανικά Μουσεία Τέχνης” ότι: “κανένα από τα μουσεία τα οποία συμμετείχαν δεν πραγματοποιούσε ουσιαστικά κέρδη έναντι των εξόδων…όλοι ισχυρίστηκαν ότι θα ήθελαν να αποσβαίνουν τα κόστη αλλά σχεδόν κανείς δεν ισχυρίστηκε ότι το έχει καταφέρει. Οι εσωτερικές διαδικασίες ανέρχονται στο 50-75% (του κόστους) της διαδικασίας παροχής της υπηρεσίας (της διάθεσης των αναπαραγωγών), κόστος το οποίο δεν χρεώνεται…ακόμη και τα μουσεία που δήλωσαν ότι ανακτούν το σύνολο του κόστους, σε γενικές γραμμές, δεν λάμβαναν υπόψη το σύνολο του κόστους μισθοδοσίας για τα διαχειριστικά κόστη ενώ πολλοί είχαν αποκτήσει τα σχετικά μηχανήματα με ξεχωριστή χρηματοδότηση και άρα ο εξοπλισμός και πάλι δεν ήταν μία μονάδα κόστους που λαμβανόταν υπόψη σε σχέση με την κοστολόγηση της παροχής της υπηρεσίας αναπαραγωγής.” 

Από την άλλη, οι πολιτιστικοί φορείς αναγνωρίζουν ότι η μετάβαση στην Ανοικτή Πρόσβαση στις συλλογές τους επέφερε πολλαπλά άλλα άμεσα και έμμεσα οικονομικά οφέλη. Η Lizzy Jongma αναφερόμενη στην ανοικτή δημοσίευση στη μέγιστη ανάλυση της συλλογής του Βασιλικού Μουσείου της Ολλανδίας, η οποία συνοδεύτηκε από μία ισχυρή καμπάνια μάρκετιγνκ δηλώνει ότι η πρωτοβουλία ενίσχυσε εξαιρετικά την αναγνωρισιμότητα και το brand του Μουσείου, γεγονός που με τη σειρά του έφερε μία σειρά από επωφελείς συνεργασίες με μεγάλες εταιρίες όπως τη Heineken. 

Τα οφέλη και οι κίνδυνοι που αναγνωρίζουν οι πολιτιστικοί φορείς, βασισμένα στην εμπειρία τους, από την ανοικτή, χωρίς περιορισμούς δημοσίευση σε υψηλή ανάλυση των συλλογών τους συνοψίζονται στην μελέτη του Smithsonian στα εξής: 

Όσον αφορά τους κινδύνους, τα μουσεία επισημαίνουν την αύξηση της επισκεψιμότητας στα αποθετήριά τους, γεγονός που απαιτεί επιπλέον υπολογιστικούς πόρους και υποδομές, απώλεια εσόδων από την πώληση ψηφιακών αναπαραγωγών για τα έργα που δεν διέπονται πλέον από Πνευματική Ιδιοκτησία (γεγονός που αντισταθμίζεται με άλλα έσοδα που δημιουργεί π.χ. η ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας -brand- του φορέα) και η μερική απώλεια ελέγχου επί του τρόπου παρουσίασης του υλικού των συλλογών τους σε μέρη στο διαδίκτυο που κινούνται εκτός της δικαιοδοσίας τους. Ο τελευταίος αυτός φόβος φαίνεται να υπαναχωρεί, δεδομένου ότι δεν έχουν διαπιστωθεί μη αποδεκτές χρήσεις των ψηφιακών αναπαραγωγών. ‘Οπως αναφέρει και η Kristin Kelly, για την Εθνική Πινακοθήκη των ΗΠΑ, ο έλεγχος επί των ψηφιακών αναπαραγωγών είχε χαθεί προ πολλού ενώ η ύπαρξη κακών αναπαραγωγών των έργων τέχνης των συλλογών της τη θορυβούσε. Για το λόγο αυτό η Πινακοθήκη προτίμησε να διαθέσει υψηλής ποιότητας και υψηλής ανάλυσης εικόνες στο διαδίκτυο. 

Όσον αφορά τα θετικά αποτελέσματα, η έρευνα καταλήγει στα εξής: 

  • Αν και η Ανοικτή Πρόσβαση μπορεί να προκαλεί κάποια απώλεια ως προς τις πωλήσεις αναπαραγωγών (στις περιπτώσεις φυσικά που οι αναπαραγωγές διατίθενται στη μέγιστη ανάλυση), μπορεί επίσης να δημιουργήσει σημαντικές νέες ευκαιρίες στην προσέλκυση χρημαδοτήσεων και την αξιοποίηση του brand ενός μουσείου. 
  • Η Ανοικτή Πρόσβαση συντελεί στην εξοικονόμηση πόρων που απαιτούνται στη διαχείριση των αδειοδοτικών διαδικασιών και πωλήσεων, πόροι οι οποίοι μπορούν να διατεθούν σε πιο κρίσιμης σημασίας λειτουργίες του οργανισμού   
  • Η ΑΠ υποστηρίζει την εκπλήρωση ερευνητικών, εκπαιδευτικών και δημιουργικών δράσεων που είναι μέρος του σκοπού των φορέων. 
  • Αυξάνει σημαντικά την αναγνώριση των συλλογών ενός φορέα από το κοινό και τη χρήση τους. 
  • Αυξάνει συνολικά την αναγνωρισιμότητα και την αναγνώριση της σημασίας ενός φορέα, το brand του, από το κοινό.

Επιμέρους οφέλη που αναφέρθηκαν από τους φορείς που συμμετείχαν στην έρευνα: 

  • η πρόοδος της επιστήμης. Το Biodiversity Heritage Library είναι μία σύμπραξη βιβλιοθηκών που εστιάζουν στην φυσική ιστορία και τη βοτανολογία, και η οποία έχει ως στόχο την ψηφιοποίηση των συλλογών των συνεργαζόμενων φορέων για να αποτελέσουν ένα Κοινό Γνώσης γύρω από την Βιοποικιλότητα. Η κοινή τους ψηφιακή βάση ανοικτής πρόσβασης είναι μία διεθνής υποδομή που εξυπηρετεί τους στόχους της ταξινόμησης ειδών και έχει ενισχύσει σημαντικά τη γνώση και τη διεθνή συνεργασία πάνω στα σχετικά θέματα. 
  • Αξιοποίηση της δύναμης του κοινού. Η Nora McGregor, επιμελήτρια ψηφιακών συλλογών της Βρετανικής Βιβλιοθήκης, αναφέρθηκε στην πρωτοβουλία της τελευταίας το 2013 να δημοσιεύσει πάνω από 1εκ. εικόνες από τις συλλογές της στην πλατφόρμα Flickr Commons. Η πρωτοβουλία είχε ως στόχο, η Βιβλιοθήκη να πειραματιστεί ως προς το τι θα γινόταν με το υλικό αυτό. Μέσα σε ένα χρόνο η συλλογή είχε πάνω από 254.363.839 θεάσεις ενώ προστέθηκαν 383.742 θεματικές επικεφαλίδες από το κοινό, τις οποίες η Βιβλιοθήκη θα ενέτασε μέσα στο σύστημα διαχείρισης των συλλογών της, εμπλουτίζοντας περαιτέρω την πληροφορία που συνοδεύει τις εικόνες και τις κάνει αναζητήσιμες. Ως αποτέλεσμα της πρωτοβουλίας αυτής, η Β.Β. πήρε την απόφαση να ανοίξει περισσότερες συλλογές και να εστιάσει σε ακόμη περισσότερες ενέργειες πληθοπορισμού αξιοποιώντας τη γνώση του κοινού. 

Η μελέτη του Smithsonian καταλήγει, όπως και η προαναφερθείσα έρευνα από το Andrew W. Mellon, ότι “τα πραγματικά οφέλη, όπως και αυτά που γίνονται αντιληπτά ως τέτοια, υπερέχουν σημαντικά έναντι των πραγματικών ή αυτών που γίνονται αντιληπτών ως τέτοιων, απωλειών για κάθε μουσείο που έκανε τη μετάβαση στην Ανοικτή Πρόσβαση”.  

Περισσότερες πληροφορίες 

Το σχετικό αφιέρωμα στο περιοδικού του Smithsonian https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/smithsonian-releases-28-million-images-public-domain-180974263/

Η Πλατφόρμα του Smithsonian για την Ανοικτή Διάθεση των Συλλογών του

https://www.si.edu/openaccess/remix

Η έρευνα της Effie Kapsalis, αξιοποίησε επίσης τα αποτελέσματα της έρευανς της Kristin Kelly, Images of Works of Art in Museum Collections: The Experience of Open Access A Study of 11 Museums, 2013

 

February 28, 2020

Teaching with Europeana: Αξιοποιώντας τους συσσωρευτές πολιτιστικών δεδομένων στην εκπαιδευτική διαδικασία

20181021_105726 (1)

Συζητήσαμε με την κα Θεοδώρα Γκένιου, βραβευμένη εκπαιδευτικό Μέσης Εκπαίδευσης και πρέσβειρα της Europeana  για την Ελλάδα στο ευρωπαϊκό σχολικό δίκτυο European Schoolnet, σχετικά με την εμπειρία της στο έργο Teaching with Europeana και το πώς αξιολογεί τη χρήση συσσωρευτών πολιτιστικού περιεχομένου όπως το SearchCulture.gr και τη Europeana για τη δημιουργία εκπαιδευτικών σεναρίων και μαθησιακών πόρων.

Πώς ήρθατε σε επαφή με τη Europeana & το SearchCulture.gr;

Το 2018 ήταν έτος αφιερωμένο από την Ευρωπαϊκή Ένωση στην Πολιτιστική Κληρονομιά. Σε αυτό το πλαίσιο, οργανώθηκε από τη δράση eTwinning (Ηλεκτρονική Αδελφοποίηση Σχολείων) Εργαστήριο Επαγγελματικής Ανάπτυξης για εκπαιδευτικούς στη Θεσσαλονίκη, με αντικείμενό του τους τρόπους ενσωμάτωσης της Πολιτισμικής Κληρονομιάς στην εκπαίδευση. Σε μία από τις ομιλίες παρουσιάστηκε η πύλη της Europeana και οι τρόποι με τους οποίους μπορούν να ενταχθούν στην εκπαίδευση οι ψηφιακοί πόροι που διαθέτει. Άνοιξε τότε ένα καινούριο, συναρπαστικό πεδίο ενασχόλησης με τους συσσωρευτές πολιτιστικού περιεχομένου σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, καθώς ανακάλυψα και το SearchCulture.gr, εθνικό συσσωρευτή πολιτιστικών δεδομένων για τη Europeana. Λίγους μήνες αργότερα, ανταποκρίθηκα στην πρόσκληση του EUN για εκπαιδευτικούς-πρεσβευτές της Europeana, οι οποίοι επρόκειτο να ηγηθούν ενός έργου που έχει ως στόχο την ενσωμάτωση του διαθέσιμου ψηφιακού υλικού (περισσότερα από 60 εκατομμύρια ψηφιακά εκθέματα) σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες.

Η παιδαγωγική διάσταση της Ευρωπαϊκής Ψηφιακής Βιβλιοθήκης είναι πολύ σημαντική, όπως άλλωστε προκύπτει από τις πολλές πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει σε αυτό το πλαίσιο. Υπάρχει, ακόμη, μία ολόκληρη Κοινότητα εκπαιδευτικών και μουσειοπαιδαγωγών, η οποία  αριθμεί περισσότερα από 500 μέλη, η οποία δραστηριοποιείται στο χώρο της βέλτιστης αξιοποίησης του ψηφιακού πολιτιστικού υλικού στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Τί είναι το European Schoolnet;

Το EUN είναι ένα δίκτυο Υπουργείων Παιδείας 34 ευρωπαϊκών χωρών, χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο δραστηριοποιείται στον τομέα της προώθησης της εκπαιδευτικής καινοτομίας, λειτουργώντας ως μια σύγχρονη δεξαμενή σκέψης (think tank) σε θέματα μετασχηματισμού της εκπαιδευτικής διαδικασίας και παιδαγωγικής χρήσης της τεχνολογίας, υλοποιώντας έργα με την υποστήριξη και την εμπλοκή μαθητών και εκπαιδευτικών, καθώς και εταίρων από τον τομέα της βιομηχανίας. Το έργο του EUN είναι πολυδιάστατο. Ενδεικτικά οι δραστηριότητές του καλύπτουν θέματα όπως η ψηφιακή πολιτειότητα (digital citizenship), η εκπαίδευση STEM (STEM education), η παιδαγωγική καινοτομία (evidence for innovation), η επαγγελματική ανάπτυξη εκπαιδευτικών (professional development), η δικτύωση σχολείων (school networking, eTwinning).

Η συνεργασία μεταξύ του Ιδρύματος της Europeana και του EUN είναι πολύ παλιά και στόχο έχει την ενίσχυση της χρήσης της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Με χρηματοδότηση από το έργο DSI 4, η Europeana σε συνεργασία με το EUN, σύστησαν  ένα Δίκτυο Πρεσβευτών της Europeana για την Εκπαίδευση (13 πρεσβευτές που εκπροσωπούν 12 διαφορετικές Ευρωπαϊκές χώρες και τα Ευρωπαϊκά σχολεία των Βρυξελλών), οι οποίοι με τη σειρά τους συντονίζουν ο καθένας από ένα User Group (10 εκπαιδευτικοί ανά χώρα). Προϊόν αυτής της συνεργασίας ήταν, τον Μάρτιο 2019, το ιστολόγιο Teaching with Europeana.

Ποιος είναι ο στόχος της δράσης Teaching with Europeana;

Το ιστολόγιο Teaching with Europeana προβάλλει τα ψηφιακά σενάρια που έχουν δημιουργηθεί από τους επιλεγμένους εκπαιδευτικούς Πρεσβευτές και τους συμμετέχοντες στις ομάδες User Groups, και τις εμπειρίες τους από την ενσωμάτωση πόρων ψηφιακής κληρονομιάς στο σχολείο. Κάθε εβδομάδα υπάρχουν νέες αναρτήσεις και αποτελεί ιδανική πλατφόρμα για όσους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης επιθυμούν να έχουν πρόσβαση στο πλούσιο υλικό που διατίθεται δωρεάν και στις προσωπικές ιστορίες υλοποίησης μέσα από την τάξη.

Τα μαθησιακά σενάρια εφορμούν από την ιστορία της τέχνης και την πολιτιστική κληρονομιά αλλά καταπιάνονται με διάφορα γνωστικά αντικείμενα. ‘Ενα μαθησιακό σενάριο, π.χ., αφορά τις ανισότητες στην εργασία μεταξύ των φύλων ιστορικά, μέσα από την αναπαράσταση σκηνών από χώρους εργασίας σε πίνακες, άλλο την εξέλιξη της μελέτης των απολιθωμάτων στη βιολογία και τη ζωολογία μέσα από ιστορικές πηγές, γκραβούρες, κλπ. Τον Μάρτιο 2019 στο ιστολόγιο υπήρχαν δημοσιευμένα 200 εκπαιδευτικά σενάρια (learning scenarios), 37 ιστορίες εφαρμογής (stories of implementation), 70 αναρτήσεις ιστολογίου και 473 σχόλια.

Για την υποστήριξη των εκπαιδευτικών σε αυτή τη διαδικασία προσφέρεται και το μαζικό διαδικτυακό μάθημα (MOOC) ‘Europeana in your classroom: building 21st-century competences with digital cultural heritage’, μεταφρασμένο ήδη σε 4 γλώσσες, ισπανικά, πορτογαλικά, ιταλικά, γαλλικά. Το Διαδικτυακό Μάθημα θα τρέξει για 3η φορά τον Ιανουάριο 2020, ενώ στη 2η υλοποίηση του το 2019 είχε περισσότερες από 3.000 εγγραφές και στόχο να διαδώσει στο ευρύ κοινό τα εργαλεία, τις εφαρμογές και τους ψηφιακούς πόρους της Europeana. Χάρη στις δύο αυτές πύλες και στα υλικά που έχουν παραχθεί, περισσότεροι από 44.000 μαθητές έχουν έρθει σε επαφή με την Ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά.

Πώς αξιοποιήσατε εσείς το συσσωρευτή πολιτιστικών δεδομένων Europeana;

Εγώ είμαι καθηγήτρια αγγλικών στη μέση εκπαίδευση, σε σχολείο στον νομό Σερρών. Ασχολούμαι με τα προγράμματα etwinning εδώ και μερικά χρόνια και έτσι ανταποκρίθηκα στο κάλεσμα του EUN για εκπαιδευτικούς. Δημιούργησα το μαθησιακό σενάριο “The Great War through children’s eyes”, μέσα από το  οποίο οι μαθητές λυκείου, ηλικίας 15 -16 χρόνων, καταπιάνονται με πρωτογενείς ψηφιακούς πολιτιστικούς πόρους για να μάθουν για τον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως τον βίωσαν οι οικογένειες των παιδιών, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνουν τις δεξιότητές τους στα αγγλικά (ανάγνωση, γραφή, προφορική κατανόηση, ομιλία).

Το εκπαιδευτικό σενάριο εκτείνεται σε 15 διδακτικές ώρες, προτείνει τη χρήση υποστηρικτικών εργαλείων συνεργατικής και δημιουργικής μάθησης στο διαδίκτυο και στο φυσικό περιβάλλον (π.χ. εργαλεία για τη δημιουργία διαδραστικών αφηγήσεων, ηλεκτρονικών βιβλίων, επισημείωσης εικόνων, δημιουργίας χρονολογίου, κλπ) και φυσικά πηγές από τη Europeana (επιστολές στρατιωτών, φωτογραφίες, χάρτες, οικογενειακά αναμνηστικά που έχουν συλλεχθεί μέσα από δράσεις πληθοπορισμού και τις ιστορίες τους, αλλά και blogposts και σχετικές θεματικές εκθέσεις). Οι μαθητές καθοδηγούνται στη χρήση δημιουργικών τεχνικών (δημιουργική γραφή, αναπαράσταση ενός πίνακα, παιχνίδι ρόλων), παράγουν τις δικές τους πρωτότυπες ιστορίες και διεκπεραιώνουν συγκεκριμένες δράσεις που οδηγούν στην ανάπτυξη ικανοτήτων όπως η κριτική ενασχόληση με τις πηγές και την ιστορική καταγραφή, η συγκριτική θεώρηση του παρελθόντος με το σήμερα, συνεργατικότητα και ενσυναίσθηση. Οι δημιουργικές δυνατότητες που δίνουν πλέον τα εργαλεία και το διαθέσιμο υλικό διαδικτυακά είναι εκπληκτικές. Το σενάριο αυτό βραβεύτηκε και έτσι επιλέχτηκα να συμμετέχω στο δίκτυο των πρεσβευτών εκπαιδευτικών για τη Europeana.

Πώς αξιολογείτε τη χρήση συσσωρευτών πολιτιστικού περιεχομένου όπως το SearchCulture.gr και η Europeana στην εκπαίδευση;

Οι συσσωρευτές πολιτιστικού περιεχομένου προσφέρουν μια άριστη ευκαιρία πρόσβασης σε ψηφιοποιημένο αυθεντικό, πρωτότυπο, πολυπολιτισμικό περιεχόμενο, το οποίο μπορεί να αποτελέσει έναν θησαυρό γνώσης υποστηρικτικό σε οποιοδήποτε γνωστικό αντικείμενο, είτε πρόκειται για γλωσσικά μαθήματα είτε για επιστήμη και καλές τέχνες. Το πλούσιο και έγκριτο περιεχόμενο τους είναι θεματικά οργανωμένο, με ξεκάθαρες άδειες χρήσης και σεβασμό στα πνευματικά δικαιώματα, αντίθετα με τις δημοφιλείς γενικές μηχανές αναζήτησης. Αν λάβουμε δε υπόψη πως περισσότερα από 320.000 τεκμήρια του searchculture.gr διατίθενται και μέσω της Europeana, η οποία συνολικά διαθέτει περίπου 60 εκατομμύρια ψηφιακά αντικείμενα, μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι συσσωρευτές πολιτιστικού περιεχομένου έχουν έναν σοβαρό προσανατολισμό προς την εκπαίδευση και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της διάθεσης των ψηφιακών πολιτιστικών συλλογών για την εκπαίδευση.

Ως εκπαιδευτικός χαιρετίζω με πολύ μεγάλη χαρά την προσπάθεια που κάνουν πολλά μουσεία, βιβλιοθήκες και αρχεία τα τελευταία χρόνια, με την υποστήριξη και των συσσωρευτών όπως το SearchCulture.gr και τη Europeana, να ψηφιοποιήσουν τα αρχεία τους και να τα διαθέσουν με ανοικτές άδειες χρήσης στο διαδίκτυο, γεγονός που καθιστά το έργο μας ευκολότερο. Πρόκειται για μία προσπάθεια που δίνει αξία στις ίδιες τις ψηφιακές συλλογές και δίνει σε εμάς τους εκπαιδευτικούς εύρος επιλογών από έγκριτες πηγές, σε ένα πλαίσιο σύγχρονο και συμβατό με τις ανάγκες των μαθητών. Ιδανικά όλοι οι πολιτιστικοί φορείς θα ακολουθήσουν αυτό το παράδειγμα.

Τα εκπαιδευτικά σενάρια που έχουν δημιουργηθεί με ψηφιακούς πόρους της Europeana, επιπλέον του πρωτογενούς υλικού, ενσωματώνουν καινοτόμες προσεγγίσεις, όπως η βιωματική προσέγγιση στη μάθηση και η αποκόμιση νέων εμπειριών, η καλλιέργεια δεξιοτήτων όπως η συνεργατικότητα και η κριτική σκέψη, η αυθεντικότητα υλικού και δραστηριοτήτων, ο αναστοχασμός αναφορικά με τα γνωστικό αντικείμενο και τη διαδικασία της μάθησης.  Πρόκειται για διαδικασίες άμεσα συνδεδεμένες με τη διερευνητική μάθηση και την υλοποίηση σχεδίων εργασίας στο πλαίσιο των προσεγγίσεων του κοινωνικού εποικοδομισμού.

Τόσο οι μαθητές όσο και οι εκπαιδευτικοί έχουν κομβικό ρόλο σε αυτήν την ψηφιακή  επανάσταση με προσανατολισμό την πολιτιστική κληρονομιά, αφού αναλαμβάνουν δημιουργικό ρόλο σχεδιαστή εκπαιδευτικού υλικού και απομακρύνονται από τη στάση του παθητικού καταναλωτή, κάνοντας δικές τους προτάσεις, ευφάνταστους συνδυασμούς και δημιουργικές προσεγγίσεις, με εφαλτήριο την ψηφιοποιημένη πολιτιστική κληρονομιά.

Τέλος, η συμμετοχή των εκπαιδευτικών στον ετήσιο διαγωνισμό της Europeana, τους δίνει την ευκαιρία να αναδείξουν το έργο τους και να εμπνεύσουν τους συναδέλφους τους, προτείνοντας καλές πρακτικές.

Ποιος είναι ο ρόλος σας ως Πρέσβειρα εκπαίδευσης της Europeana;

Η ομάδα των πρεσβευτών του έργου Europeana Education αποτελείται από 13 μέλη από ισάριθμες χώρες. Οι πρεσβευτές της δράσης επιλέχθηκαν βάσει πρόσκλησης ενδιαφέροντος και αξιολόγησης βιογραφικών. Όλοι οι πρεσβευτές είναι ενεργοί εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και διδάσκουν ποικιλία γνωστικών αντικειμένων.

Τα καθήκοντα μας αφορούν την παραγωγή υλικού (εκπαιδευτικά σενάρια), τη διαχείριση του MOOC, την παιδαγωγική καθοδήγηση των δέκα εκπαιδευτικών που απαρτίζουν την ομάδα της Europeana σε κάθε χώρα, την επιμέλεια του ιστολογίου Teaching with Europeana, τη διάχυση του έργου στην εκπαιδευτική κοινότητα, την υλοποίηση τηλεδιασκέψεων (webinars) σε εθνικό επίπεδο, 24 συνολικά, σε 12 διαφορετικές γλώσσες.

Περισσότερα για τις δράσεις της Europeana στην εκπαίδευση

https://pro.europeana.eu/post/europeana-education-an-initiative-to-integrate-cultural-heritage-in-education

Περισσότερες πληροφορίες για το έργο των πρεσβευτών

https://www.youtube.com/watch?v=Hx_1rdTiU5o&feature=emb_logo

To βιντεοσκοπημένο webinar για τη χρήση της Europeana προς εκπαιδευτικούς για τη δημιουργία μαθησιακών σεναρίων στην ελληνική γλώσσα

https://www.youtube.com/watch?v=oUyf4U1hKtk&feature=youtu.be&fbclid=IwAR2KjGCZXONFkai7Nfop2gqiiQsU5kz3tAHfen_uAEsqDL3MmssPQByf7DE

 

January 9, 2020

Previous page


Μαζί διαμορφώνουμε το “τοπίο” της Ανοικτής Πρόσβασης στην Ελλάδα

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), ως φορέας που δραστηριοποιείται σε θέματα τεκμηρίωσης και διάθεσης ψηφιακού επιστημονικού περιεχομένου, πρωτοστατεί στην προώθηση της Ανοικτής Πρόσβασης. Με στόχο την υιοθέτηση της Ανοικτής Πρόσβασης από όσο το δυνατόν περισσότερους ελληνικούς φορείς για τη διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων τους, αλλά και την ανάπτυξη διαλόγου για την επίλυση θεμάτων που σχετίζονται με την Ανοικτή Πρόσβαση, διαμορφώσαμε ένα χώρο συζήτησης και προβληματισμού με τη μορφή ενός blog.... Περισσότερα

RSS Εγγραφή

Σύνδεση

Πρόσφατα άρθρα

Πρόσφατα σχόλια

Ετικέτες

Αρχείο άρθρων

Σύνδεσμοι

RSS RSS (openaccess.gr)