Tag: open science

Open Science FAIR 2017: Πρόσκληση στο επιστημονικό συνέδριο για την Ανοικτή Επιστήμη

osf2017

To Open Science Fair 2017 (6 – 8 Σεπτεμβρίου 2017, Αθήνα, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος) είναι ένα διεθνές συνέδριο που έχει ως στόχο να παρουσιάσει τα στοιχεία που απαιτούνται για τη μετάβαση στην Ανοικτή Επιστήμη:

  • ηλεκτρονικές υποδομές και υπηρεσίες (European Open Science Cloud),
  • πολιτικές ως καθοδήγηση για καλές πρακτικές (Open Access, FAIR data, Citizen Science),
  • νέα επιχειρησιακά μοντέλα δημοσίευσης της έρευνας,
  • ερευνητικές ροές και νέους τύπους δραστηριοτήτων, όπως τρόποι εναλλακτικής αξιολόγησης ερευνητικών αποτελεσμάτων (open peer review), διάδοση και εκτίμηση αντίκτυπου των ερευνητικών αποτελεσμάτων (research impact/research assessment in open science), τεχνικές εξόρυξης ερευνητικών αποτελεσμάτων (text and data mining for open science).

Το OSFair2017 απευθύνεται κυρίως σε ερευνητές, ερευνητικά ιδρύματα και βιβλιοθήκες, φορείς χάραξης πολιτικής και χρηματοδότησης, παρόχους επιστημονικού ή συναφούς περιεχομένου/εκδότες, νεοφυείς επιχειρήσεις στο χώρο της έρευνας.

Οι εγγραφές έχουν ήδη ξεκινήσει και η περίοδος προ-εγγραφών λήγει την 17η Ιουλίου 2017.

Το OSFair2017 διοργανώνεται από το Τμήμα Πληροφορικής του ΕΚΠΑ, το Ε.Κ. ΑΘΗΝΑ με τη σύμπραξη της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος με την χορηγία 4 Ευρωπαϊκών έργων του H2020 πρωτοπόρων στον τομέα της ανοικτής επιστήμης: OpenAIRE,   OpenUP,  OpenMinTeD, και FOSTER.

Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να επισκεφθείτε την επίσημη σελίδα του συνεδρίου opensciencefair.eu  και να παρακολουθείτε τις τελευταίες ανακοινώσεις μας στο twitter: @osfair2017

July 6, 2017

Συζητώντας για την Ανοικτή Επιστήμη: τα Συμπεράσματα της Ημερίδας “Ανοικτή Επιστήμη: Ζητήματα & Προοπτικές”

OpenAIRE event_logo

 

Η Ημερίδα που διοργάνωσε το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) την Πέμπτη 15 Ιουνίου 2017 για την Ανοικτή Επιστήμη έθεσε το πλαίσιο για μια γόνιμη συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των κυριότερων φορέων που συμμετέχουν στη μετάβαση στο παράδειγμα της Ανοικτής Επιστήμης/ Ανοικτής Πρόσβασης. Η ευρεία συμμετοχή και οι παρεμβάσεις των συμμετεχόντων ανέδειξαν το αυξανόμενο ενδιαφέρον της ελληνικής κοινότητας για την ανοικτή επιστήμη/ ανοικτή πρόσβαση και επιβεβαίωσαν τόσο τη σημασία διοργάνωσης ανάλογων δράσεων όσο και τη σημασία της διεξαγωγής διαλόγου ως βασική προϋπόθεση για την υιοθέτηση εθνικής στρατηγικής. Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό στοιχείο αποτέλεσε η παρουσία σημαντικού αριθμού νέων ερευνητών, δημιουργώντας θετικές προοπτικές για τη μετάβαση στο μοντέλο της Ανοικτής Επιστήμης στη χώρα μας.

Σε συνέχεια της εισαγωγικής παρουσίασης από την Νένα Μάλλιου για το ΕΚΤ και την υποστήριξη της Ανοικτής Επιστήμης ως βασικού άξονα της στρατηγικής του, μέσω της ανάπτυξης υποδομών και υπηρεσιών (όπως τα θεματικά και ιδρυματικά αποθετήρια επιστήμης και πολιτισμού, η υπηρεσία ηλεκτρονικών εκδόσεων, καθώς και η διοργάνωση δράσεων εκπαίδευσης και ενημέρωσης), το πρώτο μέρος της Ημερίδας επικεντρώθηκε στην παρουσίαση των ευρωπαϊκών και εθνικών εξελίξεων με στόχο την ανάδειξη των κυριότερων τάσεων και την αποτίμηση της θέσης της Ελλάδας στο συνεχώς εξελισσόμενο πλαίσιο. Η Βικτωρία Τσουκαλά (εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή) ορίζοντας την Ανοικτή Επιστήμη ως την αλλαγή του μοντέλου διεξαγωγής της έρευνας, της επιστήμης και της καινοτομίας μέσω της χρήσης της τεχνολογίας, αναφέρθηκε στα βασικά στοιχεία της Ανοικτής Επιστήμης καθώς και στα αναμενόμενα οφέλη για την έρευνα, την οικονομία, αλλά και την κοινωνία. Ακολούθως παρουσίασε την εξέλιξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την Ανοικτή Πρόσβαση σε δημοσιεύσεις και επιστημονικά δεδομένα, ενώ ολοκλήρωσε δίνοντας έμφαση στις πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν την απόφαση του Συμβουλίου (2016) για την περαιτέρω ενίσχυση της παροχής άμεσης ανοικτής πρόσβασης στις δημοσιεύσεις έως το 2020, καθώς και την πρωτοβουλία για το Ευρωπαϊκό Νέφος, πυλώνας του οποίου είναι το Ευρωπαϊκό Νέφος για την Ανοικτή Επιστήμη (EOSC).

Η Ναταλία Μανωλά (ΕΚ Αθηνά & ΕΚΠΑ) παρουσίασε το ευρωπαϊκό έργο OpenAIRE μέσω του οποίου διευκολύνεται η επιστημονική επικοινωνία και η μετάβαση στην Ανοικτή Επιστήμη. Το OpenAIRE αποτελείται από 50 εταίρους ειδικούς σε θέματα ανοικτής πρόσβασης, πληροφορικής και νομικοί, ενώ ιδιαίτερης σημασίας είναι το δίκτυο των 33 εθνικών κόμβων (National Open Access Desks/NOAD), το οποίο συμβάλλει στην ευθυγράμμιση των πολιτικών ανοικτής πρόσβασης, παρέχει εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και τεχνική υποστήριξη. Ολοκληρώνοντας την παρουσίασή της, η Ν. Μανωλά επεσήμανε τη σημασία συνεργασίας μεταξύ των εθνικών φορέων τόσο σε επίπεδο πολιτικής όσο και στον τομέα των υποδομών. Η παρουσίαση των ευρωπαϊκών εξελίξεων ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση της Μαρίνας Αγγελάκη (ΕΚΤ) και την ανάδειξη των βασικών συμπερασμάτων που προέκυψαν από την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έργου PASTEUR4OA (συντονιστής του οποίου υπήρξε το ΕΚΤ) για την υποστήριξη της ευθυγράμμισης των πολιτικών ανοικτής πρόσβασης των κρατών μελών με το ευρωπαϊκό πλαίσιο όπως αυτό περιγράφεται στην Οδηγία του 2012 και τον Ορίζοντα 2020. Κεντρικό σημείο της παρουσίασης ήταν η ανάδειξη των διαφορετικών στρατηγικών που ακολουθούν τα κράτη  για την υιοθέτηση πολιτικών ανοικτής πρόσβασης, καθώς και τις διαφορετικές προκλήσεις με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωπα στην προσπάθειά τους αυτή. Ειδικότερα για τις χώρες της ΝΑ Ευρώπης επισημάνθηκε η χαμηλή προτεραιότητα που λαμβάνουν τα ζητήματα ανοικτής πρόσβασης στους φορείς έρευνας, η αδυναμία κατανόησης των ωφελειών για τους ερευνητές, τους φορείς και χρηματοδότες έρευνας, την κοινωνία κτλ. Με γνώμονα τις προκλήσεις αυτές, η παρουσίαση ολοκληρώθηκε με την ανάδειξη της πληθώρας των υπηρεσιών και εργαλείων που ανέπτυξε το έργο για την υποστήριξη των χρηματοδοτών και φορέων έρευνας και επισημάνθηκε ότι η παροχή της υποστήριξης αυτής συνεχίζεται από τον Ιούλιο του 2016 μέσω του OpenAIRE.

Καθώς η συζήτηση για την ανοικτή πρόσβαση θέτει νέα ερωτήματα για το μέλλον των συνδρομών των βιβλιοθηκών και τη δυνατότητα μετάβασης σε ένα μοντέλο πλήρους ανοικτής πρόσβασης, συζήτηση η οποία γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική λόγω των περιορισμών στους προϋπολογισμούς των βιβλιοθηκών, η Ιωάννα Σαραντοπούλου (ΕΚΤ) επιχείρησε να απαντήσει στα ερωτήματα αυτά μέσω της ανάδειξης πρωτοβουλιών σε άλλα κράτη, επισημαίνοντας ότι οι βιβλιοθήκες και οι εκδοτικοί οίκοι δεν πρέπει να χάσουν τον ρόλο τους, ιδιαίτερα τη στιγμή που οι εξελίξεις οδηγούν στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου που επηρεάζει το σύνολο των παικτών στο χώρο των επιστημονικών εκδόσεων.

Αναγνωρίζοντας επίσης τη σημασία ανάδειξης των σημαντικών βημάτων που έχουν γίνει στη χώρα μας, η Μαρία Νταουντάκη (Πολυτεχνείο Κρήτης) παρουσίασε τη διαδικασία υιοθέτησης πολιτικής ανοικτής πρόσβασης από τον φορέα (σε ισχύ από το 2014). Η πολιτική του Πολυτεχνείου Κρήτης έχει εθελοντικό χαρακτήρα, ενώ δεν γίνεται αναφορά στα επιστημονικά δεδομένα, στοιχεία που την διαφοροποιούν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Ωστόσο, αποτελεί το βασικό εργαλείο αποτίμησης και αξιολόγησης της πνευματικής παραγωγής του Πολυτεχνείου Κρήτης. Αναγνωρίζοντας επίσης το χαμηλό ακόμα βαθμό συμμόρφωσης των μελών ΔΕΠ (συνέπεια του μη υποχρεωτικού χαρακτήρα της πολιτικής) η Μ. Νταουντάκη τόνισε τα σημαντικά βήματα που πρέπει ακόμα να γίνουν. Η Έλενα Διομήδη- Παρπούνα (Πανεπιστήμιο Κύπρου) παρουσίασε την εθνική πολιτική της Κύπρου, δίνοντας έμφαση στο ρόλο της σχετικής ομάδας εργασίας που συστάθηκε προς το σκοπό αυτό, καθώς και την αξιοποίηση των εργαλείων του PASTEUR4OA και λοιπών ευρωπαϊκών έργων. Στα θετικά σημεία αναγνωρίστηκε η ύπαρξη των κατάλληλων υποδομών (ιδρυματικά αποθετήρια), η ύπαρξη πολιτικών από την πλευρά των χρηματοδοτών έρευνας, καθώς και το καλό κλίμα συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων, στοιχείο που έχει οδηγήσει στη διαδικασία υιοθέτησης πολιτικής από το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Πρόκληση εξακολουθεί να παραμένει ο μη υποχρεωτικός χαρακτήρας της πολιτικής.

Όπως αναδείχθηκε μέσω της συζήτησης που ακολούθησε η ύπαρξη υποδομών (στην Ελλάδα) αποτελεί ένα πρώτο σημαντικό βήμα για τη μετάβαση στην Ανοικτή Επιστήμη, το οποίο προκειμένου να μην μείνει μετέωρο οφείλει να πλαισιωθεί από την υιοθέτηση σχετικών πολιτικών. Η υιοθέτηση πολιτικών από φορείς έρευνας τα τελευταία χρόνια (αξιοποιώντας τη διεθνή εμπειρία) αποτελεί ένα ιδιαίτερα θετικό βήμα το οποίο αναγνωρίστηκε από το σύνολο των συμμετεχόντων, όπως και η σημασία έμπρακτης υποστήριξης της ανοικτής πρόσβασης μέσα και από δράσεις όπως η διοργάνωση της εν λόγω ημερίδας.

Το δεύτερο μέρος της Ημερίδας είχε ως στόχο την υποστήριξη της ερευνητικής κοινότητας στη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις του Ορίζοντα 2020 μέσω σειράς παρουσιάσεων για τις διαθέσιμες υπηρεσίες και εργαλεία. O Jose Carvalho (Πανεπιστήμιο του Minho) παρουσίασε τα εκπαιδευτικά εργαλεία για την ανοικτή πρόσβαση που έχει αναπτύξει το ευρωπαϊκό έργο FOSTER. Στην εκπαίδευση έχουν λάβει συνολικά μέρος περισσότεροι από 6.300 ερευνητές, ενώ η ηλεκτρονική διάθεση του υλικού επιτρέπει την αξιοποίησή του από ακόμα μεγαλύτερο αριθμό. Στην παρουσίασή της, Η Marjan Grootweld (Data Archiving and Networked Services/DANS) εστίασε στο Σχέδιο Διαχείρισης Δεδομένων (Data Management Plan), που αποτελεί μια από τις υποχρεώσεις των ερευνητών που χρηματοδοτούνται από τον Ορίζοντα 2020. Ξεκινώντας από τον ορισμό των ερευνητικών δεδομένων και του Σχεδίου Διαχείρισης των Δεδομένων, παρουσίασε στη συνέχεια το online εργαλείο που έχει αναπτύξει το Digital Curation Centre (DCC). Έδωσε επίσης συμβουλές για την αναζήτηση του κατάλληλου αποθετηρίου και παρουσίασε το υποστηρικτικό υλικό του OpenAIRE για την παροχή ανοικτής πρόσβασης στα δεδομένα. Η πρακτική άσκηση που ακολούθησε έδωσε την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να δουν σημαντικά ζητήματα/ ερωτήματα στα οποία καλούνται να απαντήσουν κατά τη διεξαγωγή της έρευνάς τους και τη διαμόρφωση του Σχεδίου Διαχείρισης Δεδομένων.

Σε μια διαφορετική παρέμβαση η Gwen Franck (Liber)  παρουσίασε την πιλοτική δράση για τη χρηματοδότηση δημοσιεύσεων ανοικτής πρόσβασης που απορρέουν από έργα του 7ου Προγράμματος Πλαισίου που έχουν λήξει εντός της τελευταίας διετίας και η οποία έχει λάβει παράταση έως τα τέλη Φεβρουαρίου του 2018 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η δράση έχει μέχρι στιγμής χρηματοδοτήσει 801 δημοσιεύσεις, ενώ 100 δημοσιεύσεις έχουν χρηματοδοτηθεί κατόπιν απευθείας συμφωνίας με τους εκδότες. Αυτό μεταφράζεται σε 1.279.712 ευρώ. Στην Ελλάδα χρηματοδοτήθηκαν συνολικά 19 δημοσιεύσεις που αντιστοιχούν σε 24.500 ευρώ και μέσο κόστος ανά δημοσίευση 1.290 ευρώ.  Στη διάρκεια της παρέμβασης παρουσιάστηκε με αναλυτικό τρόπο η διαδικασία υποβολής αιτήματος. Η Μαρίνα Αγγελάκη, παρουσίασε τις δράσεις του ΕΚΤ ως OpenAIRE NOAD για την υποστήριξη της ερευνητικής κοινότητας μέσω της λειτουργίας του helpdesk, της διοργάνωσης webinars, των factsheets, των ημερίδων. Τέλος, ο Στέλιος Κρηνίδης (ΕΚΕΤΑ) ολοκλήρωσε τις παρεμβάσεις του δεύτερου μέρους παρουσιάζοντας την εμπειρία του ερευνητή και ειδικότερα τα διασυνεδεδεμένα δεδομένα και τη διαχείριση των δεδομένων στον τομέα της ενέργειας, όπως προέκυψε μέσω του ευρωπαϊκού έργου Encompass.

Η Ημερίδα διοργανώθηκε στο πλαίσιο των δράσεων που υλοποιεί το ΕΚΤ ως OpenAIRE NOAD.

Οι παρουσιάσεις και οι ομιλίες της Ημερίδας είναι διαθέσιμες εδώ: http://www.ekt.gr/el/events/program/20876

June 30, 2017

Ημερίδα: «Ανοικτή Επιστήμη: Ζητήματα και Προοπτικές»

OpenAIRE event_logo

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), εταίρος στο ευρωπαϊκό έργο OpenAIRE2020 και Εθνικό Σημείο Υποστήριξης και Ενημέρωσης για την Ανοικτή Πρόσβαση στον Ορίζοντα 2020 (OpenAIRE NOAD), διοργανώνει Ημερίδα για την Ανοικτή Επιστήμη την Πέμπτη 15 Ιουνίου 2017, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Αμφιθέατρο Λ. Ζέρβας, Βασ. Κωνσταντίνου 48).

Το πρώτο μέρος της Ημερίδας θα επικεντρωθεί στην παρουσίαση των ευρωπαϊκών και εθνικών πρωτοβουλιών για την προώθηση του παραδείγματος της Ανοικτής Επιστήμης και της Ανοικτής Πρόσβασης (με την τελευταία να αποτελεί τμήμα της Ανοικτής Επιστήμης) καθώς και στη διερεύνηση τρόπων αξιοποίησης των καλών πρακτικών και των εμπειριών άλλων κρατών.

Το δεύτερο μέρος, θα επικεντρωθεί στην παρουσίαση υπηρεσιών και εργαλείων που επιτρέπουν την εξοικείωσή τους με το μοντέλο της Ανοικτής Πρόσβασης, καθώς και τη συμμόρφωση των ερευνητών με τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την Ανοικτή Πρόσβαση στις δημοσιεύσεις και τα ερευνητικά δεδομένα.

Η εκδήλωση διοργανώνεται στο πλαίσιο του OpenAIRE το οποίο υποστηρίζει την ανοικτή επιστημονική επικοινωνία και την βελτίωση της αναζήτησης και επανάχρησης των επιστημονικών δημοσιεύσεων και δεδομένων. Το ΕΚΤ υπό την ιδιότητά του ως OpenAIRE NOAD υποστηρίζει την ελληνική ακαδημαϊκή, ερευνητική κοινότητα για την συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις του Ορίζοντα 2020 για την Ανοικτή Πρόσβαση σε δημοσιεύσεις και επιστημονικά δεδομένα μέσω υπηρεσιών όπως δράσεις ενημέρωσης και πληροφόρησης (ενημερωτικές ημερίδες, webinars), ανάπτυξη και διάχυση ενημερωτικού υλικού, συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Περισσότερες πληροφορίες για το OpenAIRE

Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα και την εγγραφή σας στην εκδήλωση στο site του ΕΚΤ

 

May 19, 2017

Τα οφέλη και οι υπηρεσίες της Ανοικτής Πρόσβασης για νέους ερευνητές σε σεμινάριο του ΕΚΤ

500x500_promo_image_1 (2)

Το Σεμινάριο «Η Ανοικτή Πρόσβαση στην υπηρεσία των νέων ερευνητών» αποτέλεσε κεντρική εκδήλωση των δράσεων του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) στο πλαίσιο της Διεθνούς Εβδομάδας Ανοικτής Πρόσβασης. Στόχος του Σεμιναρίου ήταν η ενημέρωση των νέων ερευνητών για τα οφέλη της Ανοικτής Πρόσβασης και τις διεθνείς εξελίξεις, καθώς και για τις υποδομές Ανοικτής Πρόσβασης που αναπτύσσονται από το ΕΚΤ και λοιπούς φορείς για την υποστήριξη της Ανοικτής Πρόσβασης σε δημοσιεύσεις και επιστημονικά δεδομένα. Πανεπιστημιακοί, ερευνητές, εκπρόσωποι βιβλιοθηκών και δημοσίων φορέων έρευνας παρουσίασαν τις απόψεις τους για την Ανοικτή Πρόσβαση στις επιστημονικές δημοσιεύσεις και τα ερευνητικά δεδομένα και συζήτησαν τις εμπειρίες και τους προβληματισμούς τους για τις τρέχουσες εξελίξεις σχετικά με την υιοθέτηση της Ανοικτής Πρόσβασης και της Ανοικτής Επιστήμης στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου μέρους της εκδήλωσης, έγινε εισαγωγή στις έννοιες της Ανοικτής Επιστήμης και της Ανοικτής Πρόσβασης, αναλύθηκαν οι υποχρεώσεις που θέτει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Ορίζοντας 2020 στους ερευνητές, αλλά και τα βήματα που έχουν σημειωθεί στην Ελλάδα για τη μετάβαση σε ένα περιβάλλον Ανοικτής Πρόσβασης, τόσο σε επίπεδο πολιτικών όσο και σε επίπεδο υποδομών και παρεχόμενων υπηρεσιών. Η συμμετοχή ερευνητών από διαφορετικά επιστημονικά πεδία και με διαφορετικό βαθμό εξοικείωσης με την Ανοικτή Πρόσβαση αποτέλεσαν τη βάση για μια ιδιαίτερα γόνιμη συζήτηση, στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης, η οποία ανέδειξε ιδιαίτερα ενδιαφέροντα σημεία. Για παράδειγμα, το ζήτημα της ανοικτότητας των δεδομένων φαίνεται να αντιμετωπίζεται διαφορετικά μεταξύ βιολόγων οι οποίοι εμφανίζονται περισσότερο εξοικειωμένοι με τις σχετικές πρακτικές, έναντι των αρχαιολόγων οι οποίοι διατηρούν ακόμα επιφυλάξεις ή των κοινωνικών επιστημών οι οποίοι βασίζονται σε αρκετές περιπτώσεις σε δημόσια δεδομένα τα οποία είναι ήδη ανοικτά. Η ανάγκη εκπαίδευσης της ερευνητικής κοινότητας για τη σημασία των αποθετηρίων και η κατανόηση του κόστους του υφιστάμενου μοντέλου συνδρομών αναδείχθηκαν ως εξίσου σημαντικά στοιχεία για την ενίσχυση της Ανοικτής Πρόσβασης. Στο πλαίσιο αυτό, η αξιοποίηση από το διδακτικό προσωπικό περιοδικών ανοικτής πρόσβασης, καθώς και λοιπών υπηρεσιών μέσω των οποίων οι φοιτητές μπορούν να έχουν ανοικτή πρόσβαση σε υλικό, συνιστά σημαντικό στοιχείο για την υιοθέτηση του μοντέλου της Ανοικτής Πρόσβασης. Τέλος, η εξοικείωση των ερευνητών με ζητήματα όπως τα πνευματικά δικαιώματα και οι αδειοδοτήσεις εξακολουθούν να αποτελούν πρόκληση και ως εκ τούτου αναδεικνύουν την ανάγκη για ενίσχυση των δράσεων ενημέρωσής τους.

Δείτε το βίντεο και τις παρουσιάσεις του Σεμιναρίου: http://www.ekt.gr/el/events/program/20341 

November 23, 2016

Έκθεση της Science Europe για τις πολιτικές Ανοικτής Πρόσβασης των μελών της

 

 

science europe

Η πρόσφατη έκθεση της Science Europe Open Access Publishing Policies in Science Europe Member Organisations: Key Results from Science Europe and Global Research Council Surveys” παρουσιάζει τις προσπάθειες που έχουν γίνει από δημόσιους φορείς και χρηματοδότες έρευνας για την υιοθέτηση πολιτικών ανοικτής πρόσβασης στη βάση των αποτελεσμάτων των ερευνών που διεξήγαγε το 2012 και το 2014. Η έκθεση κάνει επίσης αναφορά στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι φορείς κατά τη διαδικασία μετάβασης σε καθεστώς πλήρους ανοικτής πρόσβασης στις δημοσιεύσεις έως το 2020, σε ευθυγράμμιση με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ (Μάιος 2016).

Όπως προκύπτει από την έκθεση, το σύνολο των οργανισμών που μετείχαν στην έρευνα έχουν υιοθετήσει πολιτικές ανοικτής πρόσβασης (υποχρεωτικές ή μη) ή βρίσκονται σε διαδικασία υιοθέτησης σχετικών πολιτικών. Μικρός αριθμός φορέων έδειξε αποκλειστική προτίμηση για τον πράσινο δρόμο, ενώ κανένας δεν είχε αποκλειστική προτίμηση στον χρυσό δρόμο. Τα αποθετήρια γίνονται αντιληπτά ως βασικά εργαλεία για τη διασφάλιση της ευρείας διάχυσης και της μακροχρόνιας διατήρησης των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Τα τέλη δημοσίευσης θεωρούνται επιλέξιμα κόστη από τους χρηματοδότες έρευνας ή τμήμα του ερευνητικού προϋπολογισμού στην περίπτωση των φορέων έρευνας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι τελευταίοι έχουν συνάψει συμφωνίες με εκδότες με στόχο τη μείωση του σχετικού κόστους.

Η αναθεώρηση των πολιτικών, αν και δεν είναι συχνή, σχετίζεται με την επέκταση της πολιτικής για την κάλυψη άλλων τύπων δημοσιεύσεων όπως οι μονογραφίες ή τη συμπερίληψη των επιστημονικών δεδομένων ή ως αποτέλεσμα της ανάγκης ευθυγράμμισης με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς συστάσεις.

Η παρακολούθηση της εφαρμογής των πολιτικών εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, ενώ η συνεργασία με τους εκδότες αναδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντική. Την ίδια στιγμή, η έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης αποτελεί εμπόδιο στην υιοθέτηση της ανοικτής πρόσβασης, στοιχείο που επιβεβαιώνει την ανάγκη λήψης μέτρων. Στο πλαίσιο αυτό, οι δράσεις για νέους ερευνητές είναι απαραίτητες για την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο η ερευνητική κοινότητα προσεγγίζει την ανοικτή πρόσβαση.

Συνολικά, η μελέτη επιβεβαιώνει την ανάγκη συντονισμένης δράσης τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο για την υιοθέτηση της ανοικτής πρόσβασης και τη μετάβαση στην «Ανοικτή Επιστήμη».

Η έκθεση είναι διαθέσιμη εδώ: http://scieur.org/oa-survey

November 14, 2016

Τελικό Συνέδριο PASTEUR4OA: Green Light for Open Access

Pasteur4OA

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε στο Άμστερνταμ στις 17 και 18 Μαΐου το τελικό συνέδριο του ευρωπαϊκού έργου PASTEUR4OA (Open Access Policy Alignment Strategies for European Union Research), συντονιστής του οποίου είναι το ΕΚΤ. Το συνέδριο αποτέλεσε μια από τις επίσημες εκδηλώσεις της Ολλανδικής προεδρίας προσελκύοντας πάνω από 150 συμμετέχοντες από φορείς και χρηματοδότες έρευνας, εκδότες και διαμορφωτές πολιτικής από σημαντικό αριθμό κρατών της Ευρώπης. Η Ανοικτή Πρόσβαση αποτελεί άλλωστε μια από τις βασικές προτεραιότητες της Ολλανδικής Προεδρίας.

Το PASTEUR4OA υποστηρίζει την ανάπτυξη και την ενίσχυση των πολιτικών Ανοικτής Πρόσβασης οι οποίες ευθυγραμμίζονται με τη Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2012 για την πρόσβαση και τη διατήρηση της επιστημονικής πληροφορίας και το πλαίσιο του Ορίζοντα 2020 για την παροχή Ανοικτής Πρόσβασης σε επιστημονικές δημοσιεύσεις και δεδομένα. Η επίτευξη του στόχου αυτού επιδιώκεται μέσω σειράς δράσεων που περιλαμβάνουν τη δημιουργία δικτύου εθνικών εμπειρογνωμόνων, την ανάπτυξη εθνικών προγραμμάτων δράσης με τους διαμορφωτές πολιτικής, την ανταλλαγή πληροφοριών και καλών πρακτικών μέσω της διοργάνωσης εκδηλώσεων όπως τα περιφερειακά σεμινάρια και η πανευρωπαϊκή συνάντηση των εμπειρογνωμόνων, καθώς και την ανάπτυξη υποστηρικτικού υλικού βάσει των αναγκών των φορέων.

Το τελικό συνέδριο παρείχε τη δυνατότητα παρουσίασης των εξελίξεων που έχουν πραγματοποιηθεί σε σειρά κρατών, με την υποστήριξη του έργου, για την ενίσχυση και ευθυγράμμιση των πολιτικών Ανοικτής Πρόσβασης με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, την ανταλλαγή απόψεων και τη συζήτηση μεταξύ των βασικών συμμετεχόντων στη διαδικασία, καθώς και τη διερεύνηση των θεμάτων που θα απασχολήσουν στο μέλλον τη συζήτηση για την Ανοικτή Πρόσβαση.

Η υιοθέτηση πολιτικών Ανοικτής Πρόσβασης αποτελεί –όπως τονίστηκε από τους συμμετέχοντες- νευραλγικό στοιχείο για τη μετάβαση στο νέο παράδειγμα της Ανοικτής Επιστήμης. Η παρουσίαση των στρατηγικών που ακολουθήθηκαν από διαφορετικές χώρες, ανέδειξε την ποικιλία των προσεγγίσεων, καθώς και τη σημασία υιοθέτησης μιας προσέγγισης η οποία ενθαρρύνει και επιδιώκει τη συμμετοχή του συνόλου των φορέων και η οποία περιλαμβάνει συγκεκριμένους στόχους. Μέσω των παρουσιάσεων αναδείχθηκε επίσης η σημασία διατύπωσης των σχετικών πολιτικών με σαφή τρόπο. Ταυτόχρονα, επισημάνθηκε ότι η εφαρμογή των πολιτικών συνιστά εξίσου σημαντικό στοιχείο με την υιοθέτησή τους. Η επιτυχής εφαρμογή διασφαλίζεται μέσω της υιοθέτησης ροών εργασίας, τη διασφάλιση των απαιτούμενων πόρων, την παροχή κινήτρων καθώς και την οργάνωση προγραμμάτων κατάρτισης και ενημέρωσης. Η υιοθέτηση μηχανισμών παρακολούθησης της εφαρμογής των πολιτικών συνιστά στοιχείο το οποίο συζητήθηκε εκτενώς, καθώς διασφαλίζει την επιτυχή εφαρμογή.

Η υποστήριξη που παρείχε το PASTEUR4OA κατέστη δυνατή μέσω της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού δικτύου εμπειρογνωμόνων (του λεγόμενου Knowledge Net) οι οποίοι –σε συνεργασία με το έργο- διαμόρφωσαν εθνικά προγράμματα δράσης, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες κάθε χώρας. Το υποστηρικτικό υλικό που παράχθηκε στο πλαίσιο του έργου αποτέλεσε ένα πρόσθετο σημαντικό εργαλείο. Όπως ανακοινώθηκε στο συνέδριο, το δίκτυο των εμπειρογνωμόνων θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη διαμόρφωση πολιτικών σε εθνικό επίπεδο μετά τη λήξη του PASTEUR4OA μέσω της ένταξης των σχετικών δράσεων του στο πλαίσιο του έργου OpenAIRE.

Περισσότερες πληροφορίες για το PASTEUR4OA: http://pasteur4oa.eu/

Περισσότερες πληροφορίες για το Συνέδριο: http://pasteur4oa.eu/final-conference#.V0WFefmLSUk

Το video του Συνεδρίου είναι διαθέσιμο εδώ: https://vimeo.com/168310179

May 27, 2016

Επιστήμη 2.0 – Τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης

science2 Μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου 2014, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση αναφορικά με το μεταβαλλόμενο περιβάλλον της επιστήμης, που έχει αρχίσει να γίνεται γνωστό ως «Επιστήμη 2.0». Η διαβούλευση είχε ως στόχο την κατανόηση των νέων συνθηκών διεξαγωγής της επιστήμης και του αντίκτυπου που αυτές έχουν ευρύτερα, τη συλλογή των απόψεων των ενδιαφερόμενων πλευρών, και τον ενδεχόμενο εντοπισμό μέτρων πολιτικής που είναι αναγκαίο να παρθούν για την ενίσχυση και τη ρύθμιση του νέου αυτού περιβάλλοντος.

Σύμφωνα με το βασικό κείμενο αναφοράς της διαβούλευσης, η Επιστήμη 2.0 περιγράφει νέους τρόπους σύμφωνα με τους οποίους διεξάγεται και οργανώνεται η έρευνα. Η παγκοσμιοποίηση, η ανάπτυξη της επιστημονικής κοινότητας και οι μεγάλες κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής μας, είναι ορισμένοι από τους λόγους που καθορίζουν αυτή την αλλαγή, ενώ βασικός επιταχυντής της είναι οι ψηφιακές τεχνολογίες.

Στη διαβούλευση, η οποία ήταν ανοικτή για όλους, συμμετείχαν ως επί το πλείστον οργανισμοί πανεπιστημίων και ερευνητικά ιδρύματα, ακαδημίες, φορείς χρηματοδότησης της έρευνας, κ.ά. Από τις 498 ολοκληρωμένες απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο, σταχυολογούμε στη συνέχεια ορισμένες από τις κύριες διαπιστώσεις:

Ο όρος «Ανοικτή Επιστήμη» φαίνεται να προτιμάται έναντι του Επιστήμη 2.0 από τους συμμετέχοντες στην έρευνα, οι οποίοι την προσδιορίζουν ως «έναν όρο-ομπρέλα που αναφέρεται σε μία σειρά κινημάτων στην έρευνα» (LERU), μία «σειρά πρακτικών που αφορούν την ψηφιακή τεχνολογία, τις μεταβαλλόμενες πρακτικές στην έρευνα και τον αντίκτυπό τους συνολικά στο ερευνητικό σύστημα», και τη θεμελιώδη σημασία «ενός νέου οράματος για την έρευνα ως κοινοτική πρακτική» (research as a community of practice) (Science Europe). Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία για τη δημοσιογραφία της επιστήμης (EFSJ) υπέδειξε ότι η Ανοικτή Επιστήμη μπορεί να οδηγήσει «σε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας».

Αν και η πλειοψηφία των συμμετεχόντων στην έρευνα συμφωνούν ότι αναδύονται σημαντικές ευκαιρίες για την έρευνα από την Ανοικτή Επιστήμη, υποστήριξαν ότι δεν είναι ευρέως γνωστά τα οφέλη που προκύπτουν, ακόμη και ανάμεσα στα πανεπιστήμια και τους ερευνητές. Αναφορικά με τα εμπόδια στην υιοθέτηση της Ανοικτής Επιστήμης, αναφέρεται το ζήτημα της διασφάλισης της ποιότητας των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από την Ανοικτή Επιστήμη, το ζήτημα της αναφοράς στον επιστήμονα ή την επιστημονική ομάδα, η έλλειψη κινήτρων, δεξιοτήτων και χρηματοδότησης και η αντίσταση στην αλλαγή.

Από την άλλη μεριά, ως οφέλη της Ανοικτής Επιστήμης εντοπίστηκαν τα εξής: περισσότερη συνεργασία, νέες μορφές συνεργασίας και συνεργασία μεταξύ νέων και διαφορετικών επιστημονικών κλάδων, διάδραση με φορείς και κοινότητες εκτός της επιστήμης, νέοι τρόποι διάχυσης της επιστήμης και δημόσια απαίτηση για γρηγορότερες λύσεις σε κοινωνικές προκλήσεις. Άλλα οφέλη τα οποία αναδείχθηκαν από τους συμμετέχοντες αφορούν αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αξιοπιστίας της επιστήμης, ταχύτερη και πιο διευρυμένη καινοτομία και επιστήμη που βασίζεται σε δεδομένα ως βασικός μοχλός ανάπτυξης.

Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι οι επιπτώσεις της Ανοικτής Επιστήμης θα είναι πολύ σημαντικές αν και είναι νωρίς να τις γνωρίζουμε στο σύνολό τους. Το Συμβούλιο Έρευνας και Καινοτομίας της Δανίας, εντούτοις, ήγειρε τον ενδοιασμό ότι η ανοικτή επιστήμη μπορεί αντίθετα να οδηγεί σε έναν επιστημονικό εγκλεισμό λόγω του ότι με τη ραγδαία αύξηση του περιεχομένου, καθίσταται πιο δύσκολος ο εντοπισμός έγκυρου περιεχομένου και η Διεθνής Κοινοπραξία των Ενώσεων Ερευνητικού Προσωπικού σημείωσε ότι είναι «πολύ πιο δύσκολο για ένα τέτοιο διευρυμένο σύστημα να αυτορυθμίζεται». Η Ανοικτή Επιστήμη αναμένεται να εγείρει αλλαγές στους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς και να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην καριέρα των ερευνητών.

Αναφορικά με την αναγκαιότητα παρέμβασης σε επίπεδο διαμόρφωσης πολιτικών για την Ανοικτή Επιστήμη, το 72% των συμμετεχόντων συμφώνησε ότι υπάρχει ανάγκη παρέμβασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιτάχυνση της υιοθέτησης της Ανοικτής Επιστήμης και οι τοποθετήσεις εστίασαν όχι στο αν χρειάζεται παρέμβαση, αλλά στο πώς πρέπει να σχεδιαστεί η παρέμβαση.

Το μεγαλύτερο ποσοστό των συμμετεχόντων υπέδειξαν ότι σε αυτό το στάδιο οι παρεμβάσεις πολιτικής πρέπει να αφορούν τη σε βάθος κατανόηση του φαινομένου της Ανοικτής Επιστήμης, και ότι δεν πρέπει να ληφθούν πιο δραστικά μέτρα παρέμβασης (LERU, Ευρωπαϊκή Ένωση Πανεπιστημίων). Το Science Europe υποστήριξε τη διαμόρφωση πολιτικών που στηρίζονται σε στοιχεία. Πολλοί συμμετέχοντες ανέδειξαν τη σημασία για το σχεδιασμό συντονισμένων πολιτικών που αφορούν το διαμοιρασμό, τη συλλογή, διαχείριση, επιμέλεια και ασφαλή διατήρηση δεδομένων. Συγκεκριμένα μέτρα θα πρέπει να αφορούν την οικοδόμηση της σχετικής υποδομής, την ανάπτυξη δεξιοτήτων γύρω από τη διαχείριση των δεδομένων, την παροχή κινήτρων για το διαμοιρασμό των δεδομένων, και την ενίσχυση της ανάπτυξης καλών πρακτικών στη διαχείριση των δεδομένων.

Αναφορικά με το αν χρειάζονται περαιτέρω παρεμβάσεις πολιτικής ως προς τα πνευματικά δικαιώματα και την ανοικτή πρόσβαση, οι απόψεις διέφεραν αρκετά ανάμεσα στους εκδότες και τις ενώσεις των φορέων έρευνας, με τους πρώτους να υποστηρίζουν ότι δε χρειάζεται περαιτέρω παρέμβαση, και τους δεύτερους να υποστηρίζουν ότι οι πολιτικές για τα ανοικτά δεδομένα, την ανοικτή πρόσβαση και την εξόρυξη δεδομένων χρειάζεται περαιτέρω λήψη μέτρων και ως προς την εφαρμογή και την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της εφαρμογής των πολιτικών.

Ο ρόλος των επιστημόνων-πολιτών συζητήθηκε επίσης εκτενώς, με τους συμμετέχοντες (που ήταν κυρίως φορείς διεξαγωγής και χρηματοδότησης της έρευνας και ενώσεις φορέων) να υποστηρίζουν ότι είναι το πεδίο με τη μικρότερη προτεραιότητα για τη χάραξη πολιτικών παρέμβασης. Κάποιοι συμμετέχοντες υποστήριξαν τη σημασία εμπλοκής ενός διευρυμένου κοινού σε ερευνητικές πρωτοβουλίες, και ότι τα νέα μέσα και η Ανοικτή Επιστήμη μπορεί να φέρουν το κοινό πιο κοντά στην επιστήμη αλλά και την επιστήμη πιο κοντά στις κοινωνικές προκλήσεις.

Ένα από τα κύρια σημεία, τέλος, αφορούσε το μέλλον της ομότιμης αξιολόγησης των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν στη σημασία της ομότιμης αξιολόγησης (peer review) αν και η υπήρξε σχετική διαφωνία για το ρόλο της στο πλαίσιο της Ανοικτής Επιστήμης. Ο εκδοτικός οίκος Reed Elsevier υποστήριξε ότι η ομότιμη αξιολόγηση είναι σημαντική για τη διάκριση μεταξύ επιστήμης και εικασίας, ενώ και άλλοι συμμετέχοντες υποστήριξαν ότι τα ψηφιακά εργαλεία και οι ανοικτές πολιτικές μπορούν να συντελέσουν στο σχεδιασμό πιο αποτελεσματικών συστημάτων αξιολόγησης με διαφάνεια.

Ολόκληρη η ανάλυση της δημόσιας διαβούλευσης για την Επιστήμη 2.0 είναι εδώ:

http://ec.europa.eu/research/consultations/science-2.0/consultation_en.htm

Διαβάστε ακόμη:

Scienceintransition.eu

 

April 27, 2015


Μαζί διαμορφώνουμε το “τοπίο” της Ανοικτής Πρόσβασης στην Ελλάδα

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), ως φορέας που δραστηριοποιείται σε θέματα τεκμηρίωσης και διάθεσης ψηφιακού επιστημονικού περιεχομένου, πρωτοστατεί στην προώθηση της Ανοικτής Πρόσβασης. Με στόχο την υιοθέτηση της Ανοικτής Πρόσβασης από όσο το δυνατόν περισσότερους ελληνικούς φορείς για τη διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων τους, αλλά και την ανάπτυξη διαλόγου για την επίλυση θεμάτων που σχετίζονται με την Ανοικτή Πρόσβαση, διαμορφώσαμε ένα χώρο συζήτησης και προβληματισμού με τη μορφή ενός blog.... Περισσότερα

RSS Εγγραφή

Σύνδεση

Πρόσφατα άρθρα

Πρόσφατα σχόλια

Ετικέτες

Αρχείο άρθρων

Σύνδεσμοι

RSS RSS (openaccess.gr)