Ξεφυλλίστε τώρα online την ελληνική έκδοση της Δεκαδικής Ταξινόμησης Dewey

Written by:

blog

Ένα μοναδικό επιστημονικό έργο, η ελληνική έκδοση της Δεκαδικής Ταξινόμησης Dewey, το οποίο κυκλοφόρησε το 2002 ως έντυπη έκδοση από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), διατίθεται πλέον και ηλεκτρονικά, στον σύνδεσμο http://ereader.ekt.gr/books/lgxq/ . Η μεταφορά της έκδοσης σε ηλεκτρονικό περιβάλλον διευκολύνει τις εργασίες των επιστημόνων της πληροφόρησης προσφέροντας μια σειρά από προηγμένες λειτουργίες.

Το έργο της μετάφρασης στα ελληνικά υλοποιήθηκε από το ΕΚΤ με την υποστήριξη του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και τη συνεργασία της τότε Ένωσης Ελλήνων Βιβλιοθηκάριων,  Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων και Επιστημόνων Πληροφόρησης, όπως ονομάζεται σήμερα. Η έκδοση αυτή, αίτημα πολλών ετών, ήρθε να καλύψει ανάγκες των ελληνικών βιβλιοθηκών, σε μια περίοδο που η ταξινόμηση της γνώσης ήταν άμεσο ζητούμενο και απαραίτητη προϋπόθεση για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στον διαρκώς αυξανόμενο όγκο των πληροφοριών.

Η σημασία της ελληνικής μετάφρασης της 13ης Συνοπτικής ‘Εκδοσης Dewey είναι μεγάλη: συμβάλλει στην ενιαία εφαρμογή ενός διεθνώς αναγνωρισμένου συστήματος ταξινόμησης και στην καθιέρωση ενός κοινού ταξινομικού εργαλείου στις ελληνικές βιβλιοθήκες που τους επιτρέπει να συμβαδίζουν με διεθνείς πολιτικές τεκμηρίωσης, ενώ παράλληλα καλύπτει τις ανάγκες της βιβλιοθηκονομικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, η οποία μέχρι σήμερα βασιζόταν σε ξενόγλωσσα εκπαιδευτικά εργαλεία.

Το Δεκαδικό Σύστημα Ταξινόμησης Dewey είναι ένας τρόπος οργάνωσης της ανθρώπινης γνώσης και χρησιμοποιείται από πολλές βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο. Πήρε το όνομά του από τον Μέλβιλ Ντιούι (Melvil Dewey,1851-1931) ο οποίος επινόησε το σύστημα το 1876 για να οργανώσει τη συλλογή βιβλίων της βιβλιοθήκης του Κολλεγίου Άμχερστ. Μαζί με το Σύστημα ταξινόμησης της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου είναι τα δύο επικρατέστερα συστήματα ταξινόμησης που χρησιμοποιούνται από βιβλιοθήκες διεθνώς.

Όπως αναφέρεται στον πρόλογο της έκδοσης «Από την εποχή του Αριστοτέλη η ταξινόμηση των γνώσεων αποτέλεσε μια άσκηση λογικής,  μια φιλοσοφική συμβολή στην επίμονη αναζήτηση της αρχής και της αιτίας των πάντων». Και όπως ο Αριστοτέλης ταξινομεί τις έννοιες σε 10 «Κατηγορίες», έτσι και ο Dewey ταξινομεί την ανθρώπινη γνώση σε 10 μεγάλες τάξεις επιστημονικών κλάδων και γνωστικών πεδίων:

  • 000 – Γενικά θέματα
  • 100 – Φιλοσοφία και ψυχολογία
  • 200 – Θρησκεία
  • 300 – Κοινωνικές επιστήμες
  • 400 – Γλώσσα
  • 500 – Φυσικές επιστήμες και μαθηματικά
  • 600 – Tεχνολογία (εφαρμοσμένες επιστήμες)
  • 700 – Τέχνες και διασκέδαση (Καλές και διακοσμητικές τέχνες)
  • 800 – Λογοτεχνία και ρητορική
  • 900 – Ιστορία και γεωγραφία

Η ηλεκτρονική έκδοση της Δεκαδικής Ταξινόμησης Dewey είναι διαθέσιμη μέσω του e-reader του ΕΚΤ, το οποίο προσφέρει δυνατότητες εστίασης (zoom), αυτόματου ξεφυλλίσματος (auto-flip), αναζήτησης ενός όρου με τα αποτελέσματα της αναζήτησης να προβάλλονται ανά σελίδα εμφάνισης του όρου, προβολής σελίδων σε thumbnails, αντιγραφής κειμένου (copy text), καθώς και δυνατότητα εκτύπωσης. Όλες αυτές οι λειτουργικότητες προσφέρουν μια αναβαθμισμένη εμπειρία χρήσης της Ταξινόμησης κάνοντας την ηλεκτρονική έκδοση ένα πολυτιμότατο εργαλείο στην υπηρεσία των επιστημόνων της πληροφόρησης και της εκπαιδευτικής κοινότητας της Βιβλιοθηκονομίας. Για καλύτερη κατανόηση της χρήσης του σας προτείνουμε να δείτε και τον Πρακτικό Οδηγό για τη Δεκαδική Ταξινόμηση Dewey.

December 13, 2018

Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι & Αποθετήρια Μαθησιακών Αντικειμένων: η συνεισφορά του ΕΚΤ στην Ανοικτή Εκπαίδευση

Written by:

OER

Τα τελευταία χρόνια η Ανοικτή Εκπαίδευση και το οικοσύστημα που την απαρτίζει έχει διευρυνθεί και είναι στην αναπτυξιακή ατζέντα κυβερνήσεων, υπουργείων και οργανισμών γνώσης.  Βασισμένη στην αρχή ότι όλοι οι πολίτες έχουν δικαίωμα στη γνώση και ότι αυτή αποτελεί πανανθρώπινο αγαθό, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμπεριλάβει την ανοικτή μάθηση στις τρέχουσες εκπαιδευτικές πολιτικές της.

Αλλά τι περιλαμβάνει ο όρος Ανοικτή Εκπαίδευση;

H Ανοικτή Εκπαίδευση βασίζεται σε Ανοικτές Εκπαιδευτικές Πρακτικές, πρακτικές δηλαδή αξιοποίησης ανοικτού ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου. Οι διδακτικές τεχνικές βασίζονται στη χρήση Ανοικτών Εκπαιδευτικών Πόρων (ΑΕΠ), αξιοποιούν ανοικτά και συνεργατικά εργαλεία και διαμοιράζονται με όρους ανοικτότητας. Οι ΑΕΠ είναι εκπαιδευτικό υλικό που μπορεί να τροποποιηθεί και να ενισχυθεί, επειδή οι δημιουργοί του το έχουν αδειοδοτήσει ανοικτά. Οι ΑΕΠ συνήθως «ζουν» σε συνεργατικές πλατφόρμες, όπως είναι, για παράδειγμα, η πλατφόρμα ΜΗΤΙΔΑ του ΕΚΤ, στην οποία εκπαιδευτικοί παράγουν συνεργατικά εκπαιδευτικό υλικό, όπως θεματικούς χάρτες, εκπαιδευτικά σενάρια και ηλεκτρονικά μαθήματα.

Ένα άλλο συστατικό του οικοσυστήματος της Ανοικτής Εκπαίδευσης είναι τα ψηφιακά αποθετήρια Μαθησιακών Αντικειμένων (Learning Objects Repositories), πλατφόρμες που φιλοξενούν μαθησιακά αντικείμενα- μικρούς, επαναχρησιμοποιήσιμους ψηφιακούς εκπαιδευτικούς πόρους, μαζί με κατάλληλες πληροφορίες για αυτά (μεταδομένα), ώστε να διευκολύνεται η πλοήγηση, η αναζήτηση, ο εντοπισμός τους και η αξιοποίησή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Στα Αποθετήρια Μαθησιακών Αντικειμένων το είδος των μεταδεδομένων που περιγράφουν τα μαθησιακά αντικείμενα βασίζεται συνήθως στο πρότυπο Learning Object Metadata. Το πρότυπο αυτό εμπεριέχει παιδαγωγικά μεταδεδομένα, τα οποία βοηθούν τους εκπαιδευτικούς να χρησιμοποιήσουν τον πόρο. Στις υποδομές του ΕΚΤ για την εκπαίδευση έχουμε ενσωματώσει ιδιότητες του προτύπου, όπως για παράδειγμα Βαθμός Διάδρασης, Τύπος Μαθησιακού Αντικειμένου κλπ. καθώς και εξειδικευμένα πεδία για χρήση από την εγχώρια κοινότητα εκπαιδευτικών που συνάδουν με το Πρόγραμμα Σπουδών στην Ελλάδα, όπως για παράδειγμα Εκπαιδευτικό Επίπεδο, Διαθεματικές έννοιες, Ψυχοπαιδαγωγικοί Στόχοι, Συσχετιζόμενα Μαθήματα. Πεδία όπως τα παραπάνω βοηθούν τον εκπαιδευτικό να εντοπίσει εύκολα και να χρησιμοποιήσει στοχευμένα τον κάθε πόρο στην τάξη.

Σε συνεργασία με αναγνωρισμένους φορείς τυπικής και άτυπης εκπαίδευσης έχουμε παράξει μια σειρά από αποθετήρια μαθησιακών αντικειμένων και εκπαιδευτικού υλικού.

Το αποθετήριο «Ευτέρπη: Τραγούδια για εκπαιδευτική χρήση – Ψηφιακό Μουσικό Ανθολόγιο» είναι η μοναδική διαδικτυακή συλλογή τραγουδιών για εκπαιδευτική χρήση στην Ελλάδα. Οι εκπαιδευτικοί της μουσικής αγωγής μπορούν να βρουν στο αποθετήριο μια πληθώρα μαθησιακών αντικειμένων με εξειδικευμένα μουσικολογικά μεταδεδομένα.

Το αποθετήριο εκπαιδευτικού περιεχομένου για την Ακρόπολη ενσωματώνει υλικό του Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης. Διαδραστικά παιχνίδια, βιβλία, εκπαιδευτικά έντυπα, ταινίες, εκπαιδευτικές μουσειοσκευές και φάκελοι υποστηρίζουν τη μάθηση πριν και μετά την επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο και το Μουσείο Ακρόπολης.

Η συνεργασία του ΕΚΤ με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης παρήγαγε ένα νέο αποθετήριο το οποίο φιλοξενεί την εκπαιδευτική προσφορά του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Το αποθετήριο φέρνει στο σήμερα τα αρχαία αντικείμενα μέσα από σύγχρονες μουσειοπαιδαγωγικές προσεγγίσεις  και προσφέρει μια άλλη οπτική στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών. Εκτός από σχολεία, το περιεχόμενο του αποθετηρίου περιλαμβάνει υλικό και ιδέες για εκπαιδευτικές δράσεις που απευθύνονται σε οικογένειες καθώς και ΑμεΑ και αφορούν στη μόνιμη συλλογή και τις περιοδικές εκθέσεις του μουσείου. Στο πεδίο «Μεσάζων εκπαιδευτικού περιεχομένου» φαίνεται αν το τεκμήριο μπορεί να χρησιμοποιηθεί από εκπαιδευτικούς ή και οικογένειες, ενώ τα πεδία «Επιλογή κοινού» και «Εκπαιδευτικό Επίπεδο» καταδεικνύουν τις ηλικίες στις οποίες απευθύνεται το τεκμήριο και αν ενδείκνυται για την Πρωτοβάθμια ή Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Μια άλλη χρήσιμη ψηφιακή συλλογή φιλοξενεί το αποθετήριο eDulll. Εκεί, οι εκπαιδευτικοί θα βρουν εκπαιδευτικό και υποστηρικτικό υλικό που παρήχθη στο πλαίσιο των προγραμμάτων «Εκπαίδευση και Αρχική Επαγγελματική Κατάρτιση» και «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση». Τα θέματα ποικίλουν και περιλαμβάνουν τη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση, Αξιολογήσεις Σχεδίων μαθημάτων, Εκπαίδευση Ενηλίκων, Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση κ.α. Πλοήγηση γίνεται σε διάφορους τύπους περιεχομένου για τον εντοπισμό επιμέρους κατηγοριών κάτω από τις οποίες ο εκπαιδευτικός θα βρει μια πληθώρα υλικού: σχεδόν 1000 τεκμήρια Εκπαιδευτικού Υλικού, 886 Μελέτες και 344 Βιβλία σχετικά με την Εκπαίδευση, βίντεο, διατριβές, λεξικά, κ.α. Το αποθετήριο έχει μεγάλη επισκεψιμότητα και από το εξωτερικό, γιατί προσφέρει εργαλεία τα οποία ενισχύουν την ελληνομάθεια των Ελλήνων της διασποράς, όπως για παράδειγμα η σειρά ΜΟΡΜΩ, μια τηλεοπτική παραγωγή του Εργαστηρίου Διαπολιτισμικών και Μεταναστευτικών Μελετών του Πανεπιστημίου Κρήτης, για παιδιά Ελλήνων της διασποράς ηλικίας 5-7 χρονών.

Επίσης, μέσω της υπηρεσίας eJournals του ΕΚΤ εκδίδονται 6 περιοδικά με θεματική την Εκπαίδευση:

Το περιοδικό ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ το οποίο εκδίδεται από το Ελληνικό Δίκτυο Ανοικτής και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (ΕΔΑΕ). Το πρόσφατο τεύχος είναι αφιερωμένο στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών με την αξιοποίηση ψηφιακών σεναρίων και περιέχει 12 ιδιαίτερα ενδιαφέροντα άρθρα με υποδειγματικά διδακτικά σενάρια για το μάθημα της Φυσικής στο Γυμνάσιο και το Λύκειο.

Το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων εκδίδει την Επιστημονική Επετηρίδα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και περιλαμβάνει κυρίως περιεχόμενο για την εκπαίδευση στην προσχολική ηλικία, στα ελληνικά και τα αγγλικά.

Το περιοδικό Έρευνα στην Εκπαίδευση παράγεται από το Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών του Τμήματος Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Στο Αρχείο Τευχών του θα βρείτε άρθρα με θέματα όπως διδακτική για την Πρωτοβάθμια & Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, διδακτική για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, ζητήματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και ανάλυση σχολικών εγχειριδίων.

Το Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης εκδίδει το περιοδικό Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες της Αγωγής και Εκπαίδευσης. Στο πιο πρόσφατο τεύχος του περιοδικού θα βρείτε, εκτός από βιβλιοπαρουσιάσεις, έρευνα γύρω από τη διδασκαλία της ελληνικής ως πρώτης γλώσσας στο δημοτικό σχολείο και άρθρα που καλύπτουν μια ευρεία γκάμα επίκαιρων ζητημάτων στον χώρο της εκπαίδευσης, όπως είναι η ειδική αγωγή με εστίαση στον αυτισμό, η γονική εμπλοκή, η συμμετοχική προσχολική εκπαίδευση κ.α.

 Το περιοδικό Preschool & Primary Education του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης αφορά στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση και πραγματεύεται θέματα όπως το bullying ή η ειδική διδακτική, ενώ θεματικά τεύχη περιλαμβάνουν εργασίες ενός συγκεκριμένου συνεδρίου.

Τέλος, το περιοδικό ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ είναι το επίσημο περιοδικό της Ένωσης των Ερευνητών της Διδακτικής των Μαθηματικών και στοχεύει στη διάχυση της επιστημονικής έρευνας στην περιοχή της Διδακτικής των Μαθηματικών.

Με τα 4 αποθετήρια εκπαιδευτικού υλικού, τη ΜΗΤΙΔΑ και τα 6 ηλεκτρονικά περιοδικά αφιερωμένα στην Εκπαίδευση προσπαθούμε να υποστηρίξουμε την εκπαιδευτική κοινότητα της χώρας να χρησιμοποιήσει τον πλούτο που συσσωρεύουμε για να εμπλουτίσει το μάθημα στην τάξη. Ταυτόχρονα, συνεισφέρουμε στην επαγγελματική κατάρτιση των εκπαιδευτικών με ψηφιακές δεξιότητες απαραίτητες για τις απαιτήσεις διδασκαλίας τον 21ο αιώνα. Ανακαλύψτε τα αποθετήρια, τα περιοδικά και άλλο πλούσιο περιεχόμενο που συγκεντρώνει το ΕΚΤ στις υποδομές του στο eContent.ekt.gr.

December 11, 2018

Μελετώντας την ιστορία: ανοικτές πηγές έρευνας για ιστορικούς & πολίτες

Written by:

5339677395_8b9907bd28_o

Η «Εργογραφία νεοελληνικής χρονογραφίας και ιστορίας (1529 – 1900)» είναι μια βιβλιογραφική βάση δεδομένων με 2.425 εγγραφές. Είναι ένα από τα παράγωγα του ομώνυμου προγράμματος που διηύθυνε ο Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, πρώην Διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών. Η βάση δεδομένων, η οποία φιλοξενείται στις υποδομές του ΕΚΤ και διατίθεται ηλεκτρονικά από τον σύνδεσμο http://historiography.ekt.gr/, περιγράφει αυτοτελή δημοσιεύματα στη νεοελληνική γλώσσα με χρονογραφικό ή ιστορικό περιεχόμενο, πρωτότυπα έργα, ερανίσματα ή μεταφράσεις. Στην περίπτωση των μεταφράσεων αναφέρεται και το ξενόγλωσσο πρωτότυπο.

Το αντικείμενο «Ιστορία της ιστοριογραφίας» έχει μεγάλο ενδιαφέρον για τις νεοελληνικές σπουδές και το πρόγραμμα «Νεοελληνική Χρονογραφία και Ιστοριογραφία (15ος – 20ος αι.)» στόχευε, μεταξύ άλλων, στην καταγραφή των έργων της νεοελληνικής χρονογραφίας και ιστοριογραφίας σε έντυπη και σε χειρόγραφη μορφή, από τον 16ο αιώνα ως το 1900. Το πρόγραμμα ερεύνησε ζητήματα όπως, για παράδειγμα, το πέρασμα από τη χειρόγραφη χρονογραφία στις έντυπες επιτομές της (μέσα 17ου αι.) και στον εκσυγχρονισμό της (β΄ μισό 18ου αι.), τη γένεση της ιστορικής συνείδησης του ελληνισμού και το πέρασμα από την θρησκευτική χρονογραφία στην κοσμική και παγκόσμια ιστοριογραφία στα χρόνια του Διαφωτισμού (1750-1832) και άλλα σημαντικά θέματα για τη νεότερη ιστορία.

Η βάση «Εργογραφία νεοελληνικής χρονογραφίας και ιστορίας (1529 – 1900)» έρχεται να προστεθεί στον σημαντικό όγκο περιεχομένου για ιστορικούς που διαθέτει το ΕΚΤ στις υποδομές του. Περιοδικά όπως ο Μνήμων και το Historical Review εξετάζουν θέματα νεοελληνικής ιστορίας, ενώ γενικότερα με την ιστοριογραφία ασχολείται το περιοδικό Historein. Τις σχέσεις του Mεσαιωνικού και Nέου Eλληνισμού με τη Δύση ερευνά το περιοδικό Ἑῷα καὶ Ἑσπέρια  και o Ερανιστής,  ενώ στην επιστημονική μελέτη του μικρασιατικού ελληνισμού σε όλες τις φάσεις της ιστορίας του και σε όλες τις πτυχές του πολιτισμού του είναι αφιερωμένη η περιοδική επιστημονική έκδοση του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών. Τέλος, σημαντικό είναι και το μακροβιότερο περιοδικό για την ιστορία & αρχαιολογία του Βόρειου Ελληνικού χώρου, Μακεδονίας και Θράκης, το περιοδικό Μακεδονικά της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, το οποίο εκδίδεται από το 1940. Τα παραπάνω περιοδικά ανοικτής πρόσβασης διατίθενται ηλεκτρονικά μέσω της Υπηρεσίας ePublishing του ΕΚΤ.

Το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών διαθέτει πλέον ανοικτά και τον κατάλογό του, μέσω της Υπηρεσίας openABEKT, στο σύνδεσμο https://kms.openabekt.gr/ με πάνω από 12.000 εγγραφές, ενώ ο Κατάλογος της Βιβλιοθήκης της Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού, η οποία εκδίδει και το Περιοδικό Μνήμων, διατίθεται στο σύνδεσμο https://mnimon.openabekt.gr/ με 2790 εγγραφές. Η Βιβλιοθήκη της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών η οποία συλλέγει ιστορικό περιεχόμενο σχετικά με τον Ηπειρωτικό χώρο διαθέτει κι αυτή τον κατάλογό της ανοικτά, μέσω του openABEKT, στο σύνδεσμο https://ehm.openabekt.gr/. Αξίζει να ρίξετε μια ματιά και στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, όπου με όρο αναζήτησης «Ιστορία» εντοπίζονται 17.651 εγγραφές στις οποίες μπορείτε να πλοηγηθείτε χρησιμοποιώντας τα φίλτρα στα αριστερά και να ανακαλύψετε Θέματα, Δημιουργούς, Εκδότες καθώς και προσδοκώμενο Κοινό.

Μπορείτε επίσης να αναζητήσετε τον όρο «ιστοριογραφία» στο openarchives.gr, την πύλη αναζήτησης επιστημονικού περιεχομένου του ΕΚΤ, για να εντοπίσετε σχετικές διδακτορικές διατριβές, περιεχόμενο από ψηφιακές βιβλιοθήκες πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων. Ένα καλό εργαλείο για να βρείτε περιοδικά ιστορικού περιεχομένου που εκδίδονται στην Ελλάδα είναι και το Ευρετήριο Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών του ΕΚΤ, http://grissh.gr/. Επιλέγοντας Ιστορία & Αρχαιολογία στην αρχική σελίδα θα βρείτε 12 τίτλους περιοδικών αν επιλέξετε “serials” στα φίλτρα αναζήτησης ή  11.217 άρθρα χωρίς το φίλτρο.

 

Image Credit: “Historic Lakeview Cemetery, Patchogue, NY.” by Helen Melissakis is licensed under CC BY 2.0

December 4, 2018

Καινοτομία & βιωσιμότητα στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς: η ατζέντα καινοτομίας της Europeana

Written by:

EU_basic_logo_portrait_black

 

Το Διοικητικό Συμβούλιο του Ιδρύματος Europeana θεωρεί προτεραιότητα την υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς. Την περασμένη άνοιξη, μια ομάδα εμπειρογνωμόνων, η ομάδα εργασίας για την Καινοτομία, άρχισε να συγκεντρώνει ιδέες για την προώθηση της καινοτομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης του τομέα.

Το έργο της ομάδας αποτυπώνεται στην Ατζέντα Καινοτομίας της Europeana και ολοκληρώνει τις εργασίες που έκανε η ομάδα για την αξιολόγηση του αντίκτυπου της Europeana με το Europeana Impact Framework (Πλαίσιο Επιρροής της Europeana). Η ομάδα έργου αναπτύσσει ζητήματα αξιολόγησης του έργου της Ευρωπαϊκής Ψηφιακής Βιβλιοθήκης ως σήμερα, σε σχέση με τους στόχους που είχαν τεθεί κατά την ίδρυσή της και τον αντίκτυπό της ως τώρα. Το Πλαίσιο Επιρροής της Europeana επιχειρεί να οριοθετήσει την αξιολόγηση της Europeana καταγράφοντας τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων της και προτείνοντας δείκτες μέτρησης απόδοσης, ενώ καταλήγει σε μια τοποθέτηση για τους τρεις κύριους τομείς αντίκτυπου της Europeana, στον κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό τομέα, καθώς και για το Δίκτυo της Europeana και την καινοτομία.

Η Ατζέντα την οποία συγκρότησε η ομάδα εργασίας για την Καινοτομία προωθεί την πολιτιστική κληρονομιά ως ανεκτίμητο πόρο για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Τοποθετεί την καινοτομία στην κοινότητα πολιτιστικής κληρονομιάς ως προτεραιότητα στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτιστικών πολιτικών και τα επικείμενα προγράμματα χρηματοδότησης.

Τι σημαίνει όμως, η καινοτομία για την κοινότητα πολιτιστικής κληρονομιάς; Ενώ υπάρχει ένα έντονο αίσθημα επιτάχυνσης για να συμβαδίζει ο κλάδος με τη γοργή ψηφιακή ανάπτυξη και τις μεταβαλλόμενες ανάγκες των τελικών χρηστών, η καινοτομία δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στις τεχνολογικές απαιτήσεις εντός των ιδρυμάτων πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι ευρύτερες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις απαιτούν άμεσες ενέργειες. Η τοποθέτηση της ομάδας εργασίας για την Καινοτομία ανταποκρίνεται σε αυτό το ευρύ φάσμα ζητημάτων. Τα θέματα είναι συγκεντρωμένα γύρω από τέσσερις ευρείς τομείς – θεσμική στρατηγική και αντίκτυπος, τεχνολογική καινοτομία,  κοινωνική αλλαγή και οικονομική καινοτομία – προκειμένου να δημιουργηθούν ευκαιρίες για τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς, έτσι ώστε να ανταποκριθούν στις ποικίλες προκλήσεις που επηρεάζουν την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής κοινωνίας τον 21ο αιώνα.

Η ομάδα εργασίας καλεί όποιον ενδιαφέρεται για την καινοτόμο ανάπτυξη ή εργάζεται στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς να συνδράμει με τις απόψεις του, μέσω μιας απλής έρευνας, τα αποτελέσματα της οποίας θα συμπεριληφθούν στις τελικές συστάσεις της. Ο σύνδεσμος για την έρευνα είναι https://www.surveymonkey.com/r/R9FMDVV  και η προθεσμία συμμετοχής η 15η Νοεμβρίου 2018.

Το οικοσύστημα της Europeana βασίζεται σε ένα δίκτυο εθνικών & θεματικών συσσωρευτών, οι οποίοι επιτρέπουν στους φορείς πολιτιστικής κληρονομιάς να μοιράζονται το περιεχόμενό τους στην Europeana και να το ανοίγουν σε νέα κοινά. Το ΕΚΤ συμμετέχει ενεργά σε όλες τις δράσεις της Europeana, ως Εθνικός Συσσωρευτής για την Ελλάδα μέσω του SearchCulture.gr.

November 6, 2018

Ανακαλύψτε οπτικοακουστικά αρχεία προφορικής ιστορίας και μνήμες από την Κατοχή στις υποδομές του ΕΚΤ

Written by:

medium_1968_0695_0001__0003_

H 27η Οκτωβρίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Οπτικοακουστικής Κληρονομιάς από την UNESCO με στόχο την ανάδειξη της οπτικοακουστικής αρχειακής κληρονομιάς ως μέσου καταγραφής της ανθρώπινης δράσης και διάσωσης της ιστορικής μνήμης. Με αφορμή την ημέρα αυτή,  καθώς και την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, παρουσιάζουμε οπτικοακουστικά αρχεία και συλλογές προφορικής ιστορίας από τη Βόρεια Ελλάδα που φιλοξενούνται στις υποδομές του ΕΚΤ. Ανακαλύψτε ιστορίες από τη Βόρεια Ελλάδα για την τοπική ιστορία και την Κατοχή μέσα από αφηγήσεις ανθρώπων που τη θυμούνται, βλέποντας βίντεο και ακούγοντας ηχητικές καταγραφές.

Προφορικές προσωπικές αφηγήσεις στο Σεντούκι των e-ιστοριών

Το Σεντούκι των e-στοριών είναι ένα αποθετήριο με αμιγώς οπτικοακουστικό υλικό. Είναι μια ιστοριογραφική παραγωγή της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών και ενός συνεργατικού δικτύου Βιβλιοθηκών της Βόρειας Ελλάδας που συγκεντρώνει προφορικές προσωπικές αφηγήσεις  με θέμα την τοπική ιστορία της περιοχής των Σερρών. Το Σεντούκι των e-στοριών καταγράφει τον βιωματικό τρόπο με τον οποίο μια κοινότητα ανθρώπων ανακαλεί το παρελθόν, θέτοντας το πλαίσιο για αναστοχασμό σχετικά με τη σχέση ιστορίας και μνήμης. Το αποθετήριο έχει συγκεντρώσει μέχρι σήμερα πάνω από 160 βίντεο με προφορικές ιστορίες ποικίλης θεματολογίας: αναμνήσεις από την καθημερινότητα, όπως η  διατροφή στα νταρνακοχώρια των Σερρών, βιώματα από τη Βουλγαρική Κατοχή (1941-44), ήθη και έθιμα της περιοχής.

Αδιάρρηκτα συνδεδεμένη με τις πρακτικές της τοπικής ιστοριογραφίας, η προφορική ιστορία συλλέγει ηχητικά και οπτικά αφηγηματικά θραύσματα που δίνουν φωνή στους απλούς και ιστορικά «ανώνυμους» ανθρώπους. Η προφορική ιστορία συνδέθηκε με τον εκδημοκρατισμό της ιστορίας και την ανάδυση υποκειμένων που είχαν αποκλειστεί από την ιστορική αφήγηση. Μέσα από βιωματικές προσεγγίσεις, φωτίζει και καταγράφει τη συλλογική μνήμη των «αφανών» προσώπων της ιστορίας, τους οποίους η παραδοσιακή ιστοριογραφία παραμερίζει. Η μετάβαση από τις ιστορικές προσωπικότητες προς τα ιστορικά υποκείμενα και η στροφή του ιστοριογραφικού ενδιαφέροντος στο τοπικό και το ανθρώπινο τοποθετούν με νέους όρους τις προφορικές μαρτυρίες στην εργαλειοθήκη της ιστορικής έρευνας. Οι προφορικές μαρτυρίες καλύπτουν τα κενά που αφήνουν οι γραπτές μαρτυρίες και μας μεταφέρουν τον βιωματικό τρόπο με τον οποίο μια ομάδα ανθρώπων σε έναν τόπο αφηγείται, θυμάται, ξεχνάει.

Ποιο είναι όμως το κοινό του αποθετηρίου και πώς επωφελείται από αυτό; Το αποθετήριο απευθύνεται κατά κύριο λόγο στην τοπική κοινότητα, τους κατοίκους των κοινοτήτων Σερρών, Ημαθίας και Κιλκίς και τροφοδοτείται από αυτήν. Η προφορική ιστορία ενισχύει την ενεργή πολιτειότητα , καθώς και την εκπαίδευση και τη δια βίου μάθηση. Ο πολίτης ερευνητής της ιστορίας του, της ιστορίας της οικογένειάς του και της κοινότητάς του σηματοδοτεί τον πλουραλισμό της ιστορίας. Αλλά και στην εκπαιδευτική διαδικασία, η προφορική ιστορία παίζει σημαντικό ρόλο: βοηθά στην ανάπτυξη συνθηκών ενεργητικής διερευνητικής μάθησης, ανατροφοδοτεί το μάθημα της ιστορίας με την ανθρώπινη εμπειρία, προσφέρει διαθεματικές, βιωματικές προσεγγίσεις, εμπειρική γνώση και πολυπρισματικότητα στην αντίληψη.

Τα αποθετήρια με οπτικοακουστικά αρχεία προφορικής ιστορίας αποτελούν ιδιαίτερα χρήσιμα εργαλεία έρευνας για τη διεπιστημονική κοινότητα ερευνητών που ασχολούνται με την προφορική ιστορία, τις σπουδές μνήμης και τη βιογραφική προσέγγιση στις κοινωνικές επιστήμες.

«Όψεις της προφορικής ιστορίας στην Ελλάδα», από το Eθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών 

Αν θέλετε να εμβαθύνετε στο θέμα της προφορικής ιστορίας, αξίζει να δείτε το ειδικό τεύχος  του περιοδικού του Eθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών το οποίο εκδίδεται μέσω της Υπηρεσίας ePublishing του ΕΚΤ. Το τεύχος είναι αφιερωμένο στην Προφορική Ιστορία, με τίτλο «Όψεις της προφορικής ιστορίας στην Ελλάδα» και περιλαμβάνει 14 άρθρα. Αξίζει να διαβάσετε το άρθρο[1] της Ρένας Μόλχο για ένα οπτικοακουστικό αρχείο μαρτυριών των επιζώντων του Ολοκαυτώματος, το Αρχείο Οπτικοακουστικών Μαρτυριών των Επιζώντων της ναζιστικής Γενοκτονίας Shoah. Φως στη διαδικασία της ιστορικής έρευνας μέσω συνεντεύξεων και προφορικών ιστοριών ρίχνει και το άρθρο της Ρίκης Βαν Μπουσχότεν «Δεκαετία του ’40: διαστάσεις της μνήμης σε αφηγήσεις ζωής της περιόδου»[2]. Το πρώτο μέρος του άρθρου εξετάζει τρεις διαστάσεις της κατασκευής της μνήμης στη διάρκεια της συνέντευξης: την αυτοπαρουσίαση του αφηγητή, το ρόλο του δημόσιου λόγου και τη σχέση μεταξύ ερευνητή και αφηγητή. Το δεύτερο μέρος του άρθρου ειδικεύει αυτή την προβληματική αναλύοντας δύο συνεντεύξεις, πατέρα και γιου, από σλαβόφωνο χωριό της Καστοριάς.

Οπτικοακουστικές συλλογές και στο SearchCulture.gr

Στο SearchCulture.gr του ΕΚΤ μπορείτε να αναζητήσετε οπτικοακουστικό περιεχόμενο από διαφορετικά αρχεία και συλλογές. Εκτός από τη συλλογή προφορικών ιστοριών του Σεντουκιού η οποία περιλαμβάνεται στο SearchCulture.gr, θα προστεθεί σύντομα και η συλλογή «Ανείπωτες Ιστορίες» από το αποθετήριο «Μέδουσα» της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Βέροιας. Η συλλογή περιλαμβάνει ψηφιακές βιωματικές αφηγήσεις, οι οποίες δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος “Untold Stories: learning with digital stories” από μετανάστες και κατοίκους της περιοχής. Πρόκειται για ιστορίες που περιγράφουν γεγονότα, τόπους, πρόσωπα και αντανακλούν προσωπικές γνώσεις και συναισθήματα.

Στο SearchCulture.gr υπάρχει και μια πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή με ηχογραφήσεις συνεντεύξεων κατοίκων της Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο της προετοιμασίας της έκθεσης του Λαογραφικού και Εθνολογικού Μουσείου Μακεδονίας-Θράκης “Αστικό Σπίτι Θεσσαλονίκης, 1880-1912”. Στις συνεντεύξεις, οι κάτοικοι θυμούνται τα σπίτια και τις γειτονιές της παλιάς Θεσσαλονίκης, όπου έπαιζαν όταν ήταν παιδιά. Από τις συλλογές του ίδιου Μουσείου, αξίζει να δείτε και τα βίντεο της κυρίας Ειρήνης Μπάμπα από την Κοζάνη για τη χρήση αργαλειού, μια κληρονομιά που ευτυχώς διασώζεται μέσω τέτοιων δράσεων, ψηφιοποιήσεων και διάθεσης μέσω μεγάλων εθνικών και διεθνών πυλών.
Λίγα λόγια για το περιεχόμενο στις υποδομές του ΕΚΤ

Το SearchCulture.gr είναι ο ελληνικός συσσωρευτής ψηφιακού πολιτιστικού περιεχομένου και εθνικός πάροχος στη Europeana. Κάνοντας αναζήτηση για Υλικό Προβολής και Βιντεοσκοπήσεις και Ηχογραφήσεις, θα βρείτε οπτικοακουστικό περιεχόμενο ποικίλης ύλης, από βίντεο από την αναστήλωση του Ερεχθείου, μέχρι λαογραφικό υλικό με συνεντεύξεις και επιδείξεις τεχνών του παρελθόντος. 

Στο eContent.ekt.gr μπορείτε να εξερευνήσετε τα αποθετήρια, τις Πύλες αναζήτησης, τους καταλόγους βιβλιοθηκών και τις ηλεκτρονικές επιστημονικές εκδόσεις αξιόπιστων φορέων πολιτισμού και επιστήμης της χώρας.

Η Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών κυκλοφορεί από το 1969, φιλοξενεί πρωτοπόρες ιδέες και ερευνητικές αναζητήσεις πολλών επιστημόνων καλύπτοντας ευρύ φάσμα της βασικής και εφαρμοσμένης κοινωνικής έρευνας. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πρώτα ελληνικά επιστημονικά περιοδικά που εμφανίστηκαν στο διαδίκτυο παράλληλα με την έντυπη έκδοσή τους. Διατίθεται ηλεκτρονικά μέσω της Υπηρεσίας ePublishing του ΕΚΤ, χωρίς χρέωση στους συγγραφείς και στους αναγνώστες, με δυνατότητα πρόσβασης στο πλήρες κείμενο όλων των άρθρων.

Το σεντούκι των e-στοριων είναι προϊόν  μιας δημιουργικής ιδέας της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών, την οποία χρηματοδότησε το Future Library, υπό την αιγίδα του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.  Στο συνεργατικό δίκτυο Βιβλιοθηκών που το υλοποιεί συμμετέχουν οι Βιβλιοθήκες Σερρών, Βέροιας, Αλεξάνδρειας και Πολυκάστρου και στο εκπαιδευτικό κομμάτι του προγράμματος η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Σερρών. Διατίθεται μέσω της Υπηρεσίας Αποθετηρίων ΕΚΤ με όρους ανοικτής πρόσβασης.

 

Χρήσιμες πληροφορίες για την προφορική ιστορία

Ένωση Προφορικής Ιστορίας http://www.epi.uth.gr/index.php?page=home

Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα, διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα http://www.occupation-memories.org/index.html

[1] Μόλχο, Ρ. (2002). ΤΟ ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΩΝ ΕΠΙΖΩΝΤΩΝ ΤΗΣ ΝΑΖΙΣΤΙΚΗΣ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑΣ SHOAH: ΣΤΟΧΟΙ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΩΝ. Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 107(107), 199-217. doi:http://dx.doi.org/10.12681/grsr.9189

[2] Βαν Μπουσχότεν, Ρ. (2002). ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ ’40: ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΣΕ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ. Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 107(107), 135-155. doi:http://dx.doi.org/10.12681/grsr.9185

 

Image credit “BBC Marconi AXBT ribbon microphone, 1944-1959 | Science Museum Group Collection”, licensed under CC by-nc-sa

October 26, 2018

Το ‘άλγος του αρχείου’: ανοικτά αρχεία για το προσφυγικό & μελέτη της σύγχρονης ιστοριογραφίας

Written by:

imageGen

“I want to lay down, but these countries are like uncles who touch you when you’re young and asleep. Look at all these borders foaming at the mouth with bodies broken and desperate…” Warsan Shire, from “Teaching My Mother How to Give Birth”[1]

Σχεδόν ένας αιώνας πέρασε από το 1922, όταν τα νησιά του Αιγαίου ήταν η πύλη εισόδου και ο πρώτος χώρος κατοικίας των ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας μετά την Καταστροφή. Τα νησιά αυτά ξανα-υποδέχθηκαν μαζικό κύμα προσφύγων και μεταναστών τα τελευταία χρόνια, με κορύφωση το καλοκαίρι του 2015. Το φαινόμενο αυτό προσέλκυσε εκτός από τους μηχανισμούς διαχείρισης της μεταναστευτικής κρίσης, τα ΜΜΕ και τις εθελοντικές οργανώσεις και έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον. Πολυάριθμοι ερευνητές του φαινομένου του ευρωπαϊκού καθεστώτος συνόρων, της ανθρωπιστικής βοήθειας, της μετανάστευσης, αλλά και ακτιβιστές και καλλιτέχνες επισκέπτονται τη Λέσβο, με αποτέλεσμα να παράγεται ένας όγκος δεδομένων, ένα υπερ-αρχείο καταγραφής του φαινομένου, ενός φαινομένου το οποίο έχει χαρακτήρα «πραγματικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης», όπως πιθανόν θα αναφωνούσε σήμερα ο Walter Benjamin.

Το Παρατηρητήριο της Προσφυγικής και Μεταναστευτικής Κρίσης στο Αιγαίο δημιουργήθηκε για να παρακολουθεί και να καταγράφει το προσφυγικό και μεταναστευτικό φαινόμενο. Υποστηρίζεται από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Wenner-Gren Foundation for Anthropological Research. Βασικοί του σκοποί είναι πρώτον, η έγκυρη, συστηματική και σφαιρική καταγραφή των πολλαπλών – δημογραφικών, κοινωνικών, οικονομικών, θεσμικών, πολιτικών, θρησκευτικών και πολιτισμικών- διαστάσεων της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης τόσο σε καθημερινή βάση όσο και ιστορικά, δεύτερον, η έγκαιρη ενημέρωση της ελληνικής και διεθνούς κοινής γνώμης για το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα στο Αιγαίο και, τρίτον, η υποστήριξη της σχετικής επιστημονικής έρευνας.

To ΕΚΤ υποστηρίζει το έργο του Παρατηρητηρίου με υποδομή Αποθετηρίου στο οποίο φιλοξενείται το ψηφιακό Αρχείο του. Στη δημιουργία του Αποθετηρίου κυριάρχησε η μέριμνα διάσωσης των πολύτιμων τεκμηρίων της προσφυγικής κρίσης. Ένα μέρος των τεκμηρίων προέρχονται από τους επίσημους κρατικούς και διεθνείς απογραφικούς μηχανισμούς, ένα άλλο από ΜΜΕ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ ένα άλλο, μεγαλύτερο μέρος αυτής της δραστηριότητας δεν έγινε αντικείμενο επίσημης καταγραφής αλλά αποτυπώθηκε με γραπτά ή οπτικο-ακουστικά μέσα και συχνά με ανεπίσημους και πρόχειρους τρόπους από τους ίδιους τους πρόσφυγες και μετανάστες, αλλά και από τα μέλη των τοπικών κοινωνιών στο πλαίσιο καθημερινών πρακτικών. Τέλος ένα τρίτο, εξίσου σημαντικό μέρος δεν καταγράφηκε καθόλου αφήνοντας μόνο έμμεσα ίχνη, όπως στοιχεία υλικού πολιτισμού, που και αυτά εκλείπουν μέσα στο χρόνο. Eίναι δυνατό να συνεισφέρει κάποιος περιεχόμενο στο Παρατηρητήριο μέσω της σχετικής Φόρμας.

Για να κατανοήσουμε την αξία ενός live αρχείου, δηλαδή ενός αρχείου δυναμικού που δημιουργείται κατά τη διάρκεια ενός τέτοιου φαινομένου, πρέπει να αντιπαραβάλλουμε ένα ιστορικό αρχείο και τις συλλογές του. Αν το συγκρίνει κανείς με ένα ιστορικό Αρχείο, όπως για παράδειγμα ένα άλλο ανοικτό Αποθετήριο του ΕΚΤ, το Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς, στη Θεσσαλονίκη, θα καταλάβει τη σημασία της τεκμηρίωσης και της ιστορικής καταγραφής εν δράσει. Το ΙΑΠΕ δραστηριοποιείται κυρίως στη συλλογή τεκμηρίων που αφορούν κυρίως στο μεγάλο προσφυγικό ρεύμα της Μικρασιατικής Καταστροφής και της Ανταλλαγής Πληθυσμών από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη. Οι ερευνητικές τους προσπάθειες επίσης περιλαμβάνουν τον ελληνισμό της Αν. Ρωμυλίας, της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου, καθώς και τους Ελληνοκύπριους πρόσφυγες μετά την τουρκική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο το 1974, ακόμη, τους Έλληνες μετανάστες και ομογενείς σε όλο τον κόσμο καθώς και τους ελληνικής καταγωγής πληθυσμούς από τις χώρες της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ και της Αλβανίας, που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα τη δεκαετία του ’90. Εκτός από Δημόσια Αρχεία, συλλέγει και Ιδιωτικά Αρχεία, που αφορούν την ιδιωτική και την δημόσια ζωή των Ελλήνων προσφύγων τόσο στον τόπους καταγωγής όσο και στον τόπο εγκατάστασης και προέρχονται από δωρεές και αγορές.  Επίσης, διατηρεί αρχείο χαρτών, φωτογραφιών και καρτ-ποστάλ, ενώ είναι ο μοναδικός φορέας στη Βόρεια Ελλάδα που διαθέτει αρχείο προφορικών μαρτυριών από πρόσφυγες πρώτης γενιάς.

Οι προφορικές μαρτυρίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε ένα ιστορικό αρχείο και είναι συνήθως το πιο «ευάλωτο» κομμάτι των συλλογών του. Απαρχαίωση των μέσων καταγραφής και απόσταση από το ιστορικό γεγονός καθιστούν τις προφορικές μαρτυρίες ένα ιδιαίτερης αξίας εργαλείο για την έρευνα μέσω πρωτογενών πηγών για ένα φαινόμενο μετανάστευσης όπως αυτό που βιώνουμε σήμερα. Για αυτό και αρχεία προφορικών μαρτυριών έχουν τόσο ενδιαφέρον για τους ιστορικούς και όσους ενδιαφέρονται για τη μελέτη του προσφυγικού. Μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία με τέτοιο σκεπτικό είναι το «Α Million Stories» , ένα διετές πρόγραμμα διαπολιτισμικής αφήγησης,  μια πρωτοβουλία των βιβλιοθηκών Roskilde της Δανίας σε συνεργασία με τις δημόσιες βιβλιοθήκες του Malmö (Σουηδία), της Κολωνίας (Γερμανία) και το Future library (Αθήνα). Το έργο δημιούργησε μια ψηφιακή βιβλιοθήκη ανθρώπινων εμπειριών, που περιέχει πάνω από 600 ιστορίες από πρόσφυγες που έχουν καταφύγει στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια.

Τέτοιου είδους ανοικτά αρχεία απομακρύνονται από το Αρχείο ως ένα χώρο απόθεσης ιστορικών ιζημάτων της «κυρίαρχης» ιστοριογραφίας. Μεταμορφώνονται σε τόπους αμφισβήτησης της κοινωνικής τάξης που διαχειρίζεται τη μνήμη και τη λήθη κατά το δοκούν. Είναι ανοικτά σε νέες αφηγήσεις και νέες ερμηνείες, οι οποίες μπορούν να φέρουν στο προσκήνιο ό,τι αποκλείει ή περιθωριοποιεί η επίσημη διαχείριση των πηγών. Για αυτό και έχουν ιδιαίτερη αξία τόσο για τον ερευνητή της ιστορίας όσο και για τον πολίτη-μελετητή του σύγχρονου γίγνεσθαι. Πλαισιώνοντας την ιστορική έρευνα με αρχεία προφορικών μαρτυριών και ανοικτά για συνεισφορά αρχεία, όπως είναι το Αρχείο του Παρατηρητηρίου, παράλληλα με τον επιστημονικό λόγο, δημιουργείται μια πιο σφαιρική κατανόηση ενός ιστορικού φαινομένου, όπως είναι το Προσφυγικό.

 «Τελούμε σε κατάσταση άλγους αρχείου […] σημαίνει φλέγομαι από ένα πάθος. Σημαίνει ότι ατέρμονα, ακατάπαυστα γυρεύω το αρχείο εκεί όπου αποκρύπτεται. Είναι σαν να τρέχουμε πίσω του εκεί όπου, έστω κι αν υπάρχουν πολλά, το αρχείο αναρχείται»[2]

Εξερευνήστε τις πηγές:

Αποθετήριο του Παρατηρητηρίου της Προσφυγικής και Μεταναστευτικής Κρίσης στο Αιγαίο: http://repository-refugeeobservatory.ekt.gr/refugeeobservatory/

Ιστορικό Αρχείο Προσφυγικού Ελληνισμού (Ι.Α.Π.Ε.): http://repository-iape.ekt.gr/iape/

SearchCulture.gr– Συσσωρευτής πολιτιστικού περιεχομένου του ΕΚΤ. Αναζητήστε τον όρο «πρόσφυγες» για αποτελέσματα από τις συλλογές του Ελληνικού Λογοτεχνικού & Ιστορικού Αρχείου (ΕΛΙΑ), του Ψηφιακό Μουσείο του Ποντιακού Ελληνισμού, της Ιστορικής & Εθνολογικής Εταιρεία της Ελλάδος και άλλων φορέων.

OpenArchives.gr– Συσσωρευτής επιστημονικού περιεχομένου του ΕΚΤ. Αν σας ενδιαφέρει να εντοπίσετε επιστημονικό περιεχόμενο για το ζητούμενο, αναζητήστε τον όρο «μετανάστευση» ή «προσφυγικό».

A million stories/ Refugee Lives: http://refugeelives.eu/

Επίσης, για ερευνητές αλλά και για ενδιαφερόμενους πολίτες που θέλουν να εμβαθύνουν στο θέμα των προσφύγων και της μετανάστευσης, υπάρχουν στο διαδίκτυο εξαιρετικές λίστες με πηγές έρευνας και αρχεία με την θεματική της μετανάστευσης καθώς και ενδιαφέρουσες ακαδημαϊκές δράσεις, όπως αυτή του πανεπιστημίου της Μινεσότα.

References

Derrida, Jacques, 1996. Η έννοια του αρχείου / μετάφραση Κωστής Παπαγιώργης. – 1η έκδ. – Αθήνα : Εκκρεμές, 1996

Shire, Warsan. 2011. Teaching my mother how to give birth. [Manchester]: Flipped Eye Publishing

 

[1] Shire, Warsan. 2011. Teaching my mother how to give birth. [Manchester]: Flipped Eye Publishing.

[2] Ζακ Ντεριντά, Η έννοια του αρχείου, μετάφρ. Κωστής Παπαγιώργης (Αθήνα: Εκκρεμές, 1995), σελ.126

October 3, 2018

Με την ευκαιρία του Web API του SearchCulture.gr…

Written by:

blog_photo

Με την ευκαιρία της νέας υπηρεσίας Web API του SearchCulture.gr, του Ελληνικού Συσσωρευτή Πολιτιστικού περιεχομένου του ΕΚΤ, εξετάζουμε τις διάφορες πτυχές των APIs και τη λεγόμενη «οικονομία των APIs», ένα όρο που συναντάμε συχνά στο διαδίκτυο τα τελευταία χρόνια.

Τα Web API είναι Διεπαφές Προγραμματισμού Εφαρμογών Ιστού και, όπως δηλώνει το όνομά τους καθορίζουν τον τρόπο αλληλεπίδρασης μεταξύ εφαρμογών και ιστοσελίδων και απευθύνονται (κυρίως) σε προγραμματιστές. Με απλούς όρους, τα API είναι σύνολα απαιτήσεων που διέπουν τον τρόπο με τον οποίο μια εφαρμογή μπορεί να μιλήσει με άλλη. Για το SearchCulture.gr, το Web API που μόλις εισαγάγαμε ως υπηρεσία, επιτρέπει σε εφαρμογές τρίτων να αναζητήσουν και να προβάλουν τεκμήρια που φιλοξενούνται στον Συσσωρευτή. Ένας προγραμματιστής, για παράδειγμα, μπορεί να ενσωματώσει περιεχόμενο από το SearchCulture.gr στη δική του εφαρμογή με τον ίδιο τρόπο που ενσωματώνει χάρτες της Google.

Ποια είναι όμως η επανάσταση που φέρνουν τα APIs και γιατί παρουσιάζουν τόσο ενδιαφέρον;

Τα APIs γεννήθηκαν από τον πετυχημένο διάλογο ανάμεσα στις καινοτομικές κοινότητες και τους προγραμματιστές- συχνά μάλιστα είναι τα ίδια άτομα τα οποία και επιχειρούν και προγραμματίζουν. Αναζητώντας γρηγορότερες και πιο ευέλικτες διαδικασίες παραγωγής νέων υπηρεσιών και προϊόντων στο ψηφιακό σύμπαν, οι προγραμματιστές κατάφεραν μέσω των APIs να κάνουν πολύπλοκες διεργασίες επαναχρησιμοποιήσιμες με λίγες γραμμές κώδικα, επιταχύνοντας τη δημιουργία εφαρμογών από αρκετούς μήνες σε λίγες μέρες ή ώρες.

Η διαλειτουργικότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση για όσους επιθυμούν να επωφεληθούν από την κοινωνική φύση του παγκόσμιου ιστού ως μοχλό ανάπτυξης και επενδύσεων. Αυτό περιλαμβάνει τόσο τα ερευνητικά ιδρύματα, την ακαδημία, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση γενικότερα, αλλά και την καινοτομία και τις επιχειρήσεις. Ένα ίδρυμα που προσφέρει μια υποδομή πληροφόρησης πάνω στην οποία μπορούν να «χτίσουν» και άλλοι χαίρει μεγαλύτερης αναγνωρισιμότητας και παρουσίας. Τα API παρέχουν τα μέσα για να πραγματοποιηθεί αυτή η διασύνδεση και η δημιουργία.  «Η ενσωμάτωση APIs σε ένα ψηφιακό οικοσύστημα έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερη ευελιξία και παρουσίαση της παραγωγής ενός ιδρύματος ως επαναχρησιμοποιήσιμων πόρων, δημιουργώντας ευκαιρίες για την ενίσχυση της φήμης και της βιωσιμότητας του ιδρύματος» δηλώνει σε έναν οδηγό[1] που εξέδωσε το 2012 το JISC, με στόχο την ενημέρωση των ακαδημαϊκών φορέων της Μεγάλης Βρετανίας για τη δυναμική του αναδυόμενου φαινομένου των APIs.

Ας κοιτάξουμε ορισμένα παραδείγματα υλοποίησης APIs από Πανεπιστήμια, εταιρείες που προσφέρουν υπηρεσίες σε ερευνητές και ακαδημαϊκούς και τέλος, τον πολιτιστικό τομέα.

Ένα παράδειγμα καλής πρακτικής είναι το Mendeley, η web υπηρεσία και κοινότητα για ερευνητές. Η ομάδα του Mendeley ασχολήθηκε με APIs από τα αρχικά στάδια εισαγωγής τους στην αγορά. “Join our API community to build tools to make researchers’ lives easier” είναι το κάλεσμά τους στον αφιερωμένο στα APIs ιστότοπό τους και οι «πελάτες» που χρησιμοποίησαν Mendeley APIs είναι πολλοί: το συνεργατικό εργαλείο LaTex, η υπηρεσία νέφους Open Science Framework,  το Altmetric.com που μετρά απήχηση έρευνας στον κοινωνικό ιστό, κ.α.

Τέτοιες εφαρμογές APIs εκτός από την εξοικονόμηση πόρων και χρόνου από την πλευρά των πληροφορικών, έχουν και στρατηγικά οφέλη: ενισχύουν την επιστημονική επικοινωνία και τη διασύνδεση διαφορετικών datasets, δημιουργούν νέες υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας και ενδυναμώνουν τη διάδραση μεταξύ έρευνας και καινοτομίας.

Επιστρέφοντας στα πολιτιστικά δεδομένα, με αφορμή τα οποία παρουσιάζουμε το API του SearchCulture.gr, ενδιαφέρον έχει και το Pelagios Commons, μια κοινότητα & υποδομή για διασυνδεδεμένα και ανοικτά γεωγραφικά δεδομένα (Linked Open Geodata) στις Ανθρωπιστικές Επιστήμες[2]. Το Pelagios προσφέρει διάφορους τρόπους εξερεύνησης των δεδομένων που η κοινότητα έχει αναπτύξει, ανάλογα με το βαθμό τεχνικής εξοικείωσης του καθένα. Το Web API του Peripleo, της μηχανής αναζήτησης στα δεδομένα που συλλέγει και παράγει το Pelagios Commons, παρέχει μηχαναγνώσιμη πρόσβαση στα δεδομένα και οι προγραμματιστές θα βρουν τον κώδικα στο GitHub. Το «εννοιολογικό μοντέλο» πίσω από το Peripleo είναι απλό- αποτελείται από τρεις τύπους οντοτήτων:

  • Είδη όπως αρχαιολογικά αντικείμενα, λογοτεχνικά κείμενα, φωτογραφίες κλπ.
  • Τοποθεσίες με τις οποίες σχετίζονται αντικείμενα ή αναφέρονται σε κείμενα, π.χ. τοποθεσίες που αναφέρονται σε ένα κείμενο ή στο σημείο εστίασης ενός αντικειμένου
  • Σύνολα δεδομένων που είναι συλλογές αντικειμένων, π.χ. μια συγκεκριμένη συλλογή μουσείου

H Europeana, πρωτοπόρος οργανισμός στις τεχνολογίες διαμοιρασμού, διαθέτει μια σειρά από APIs στο portal της για επαγγελματίες. Με το επιχείρημα ότι «τα APIs μας επιτρέπουν να συνεργαζόμαστε στενότερα στην έρευνα, την εκπαίδευση και τις δημιουργικές βιομηχανίες» η Europeana διαθέτει ένα Search API για απλή αναζήτηση στα 50 εκατομμύρια τεκμήρια της πύλης της και εξειδικευμένα APIs για εμβύθιση στα δομημένα μεταδεδομένα που διαθέτει, όπως για παράδειγμα το SPARQL API το οποίο διασυνδέει μεταδεδομένα από τη Europeana με εξωτερικές βάσεις δεδομένων και πηγές, όπως τα Getty Vocabularies (AAT), Geonames, Wikidata και VIAF, μέσω του οποίου μπορούν να τεθούν πιο σύνθετες ερωτήσεις όπως πχ «Ποιοι είναι όλοι οι Γάλλοι ζωγράφοι του 18ου αιώνα με τουλάχιστο 5 έργα διαθέσιμα στη Europeana με ανοικτές άδειες».

Το API που μόλις λάνσαρε η ομάδα του SearchCulture.gr είναι το μοναδικό API για πρόσβαση σε τόσο μεγάλο όγκο πολιτιστικών δεδομένων στη χώρα, όπου τα λίγα διαθέσιμα APIs αφορούν κυρίως στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση και δημοσιονομία. Η νέα υπηρεσία του ΕΚΤ αυξάνει τη δυναμική επανάχρησης των 432.000 τεκμηρίων του SearchCulture.gr, επιτρέποντας την ενσωμάτωσή τους σε νέες, καινοτόμες υπηρεσίες μέσω εφαρμογών. Ελπίζουμε ότι το API του SearchCulture.gr θα αποτελέσει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για τις δημιουργικές κοινότητες και τους προγραμματιστές της Ελλάδας (και όχι μόνο) για την ανάπτυξη νέων έξυπνων εφαρμογών και υπηρεσιών αξίας για την εκπαίδευση, τον πολιτιστικό τουρισμό και την επιχειρηματικότητα. Για να χρησιμοποιήσει κάποιος το API θα πρέπει να αιτηθεί ένα προσωπικό API Κλειδί μέσω της σχετικής ηλεκτρονικής φόρμας. Το βασικό URL του API είναι το εξής: https://www.searchculture.gr/aggregator/api/search.json. Μπορείτε να δοκιμάσετε το SearchCulture API αλλά και την προσπέλαση HTTP URIs αναγνωριστικών των τεκμηρίων μέσω της γραφικής διεπαφής Swagger.

Καλές δημιουργικές εφαρμογές!

Η ομάδα του SearchCulture.gr

[1] https://www.jisc.ac.uk/guides/the-advantage-of-apis#benefits , αρχική έκδοση 17-2-2012, ενημέρωση 7-2-2015

[2] Rainer Simon, Leif Isaksen, Elton Barker, Pau de Soto Cañamares. 2016. Peripleo: a Tool for Exploring Heterogeneous Data through the Dimensions of Space and Time. In Code4Lib Issue 31 (2016-01-28). ISSN 1940-5758.

September 28, 2018

Εξερευνώντας τις Προοπτικές και τις Προκλήσεις της Ανοικτής Επιστήμης: οι Ομάδες Εργασίας του Δικτύου OPERAS (β’ μέρος)

Written by:

Το δεύτερο μέρος της ανάρτησης σχετικά με τις ομάδες και τα κείμενα εργασίας του δικτύου OPERAS εστιάζει στις τεχνικές διαστάσεις της επιστημονικής επικοινωνίας στο ψηφιακό περιβάλλον. Καταγράφοντας τις σύγχρονες τάσεις και τις προκλήσεις που δημιουργεί η  εισαγωγή ψηφιακών πρακτικών διεξαγωγής και διάχυσης της έρευνας, τα εν λόγω κείμενα εργασίας προσεγγίζουν σημαντικά ζητήματα διαχείρισης των ψηφιακών υποδομών φιλοξενίας επιστημονικών εκδόσεων. Επίσης, υπογραμμίζουν τη σημασία υιοθέτησης κοινών μεθόδων και προτύπων από τους ερευνητές, τους εκδότες και τους διαχειριστές υποδομών, ως την πλέον βιώσιμη προσέγγιση για τη δημιουργία ενός συνεκτικού και δυναμικού ψηφιακού περιβάλλοντος έρευνας και επικοινωνίας.

Common standards (Συντονισμός Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης)

Οι θεμελιώδεις πρακτικές της επιστημονικής έρευνας εξαρτώνται άμεσα από τον βαθμό διαθεσιμότητας των πρωτογενών τεκμηρίων και των δημοσιευμένων εργασιών. Στο ψηφιακό περιβάλλον, η διευρυμένη πρόσβαση σε πρωτογενείς πηγές έρευνας και δημοσιεύσεις καθίσταται δυνατή με την εισαγωγή πρακτικών ανοικτής επιστημονικής επικοινωνίας και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων διάχυσης και επεξεργασίας που προσφέρουν οι ψηφιακές εφαρμογές. Το κείμενο εργασίας για τα κοινά πρότυπα διερευνά τις πρακτικές, τα μέσα και τα τεχνικές προδιαγραφές που έχουν καθιερωθεί ως αποτέλεσμα της μετάβασης στο ψηφιακό περιβάλλον έρευνας. Παράλληλα, διακρίνει τα βασικά πεδία εφαρμογής κοινών προτύπων και ενδεδειγμένων πρακτικών (ποιότητα περιεχομένου, διαλειτουργικότητα, διαθεσιμότητα και δυνατότητα επεξεργασίας), εστιάζοντας ιδιαίτερα στις προδιαγραφές για τις υποδομές επιστημονικών εκδόσεων στις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (ΑΚΕ)

Platforms and services (Συντονισμός OAPEN)

Μέρος των δραστηριοτήτων του δικτύου OPERAS αφορά την παροχή στοχευμένων υπηρεσιών προς την επιστημονική κοινότητα, με έμφαση στις ΑΚΕ. Οι ψηφιακές υπηρεσίες έρευνας καλούνται να καλύψουν ένα ευρύ φάσμα αναγκών και να προσαρμοστούν σε συγκεκριμένες πρακτικές αναζήτησης, σύνθεσης και διάχυσης περιεχομένου. Προς την κατεύθυνση αυτή, η ομάδα εργασίας επεξεργάζεται κοινές αρχές και κανόνες που μπορούν να διαμορφώσουν ένα κοινό πλαίσιο για τον σχεδιασμό και τη διάθεση των υπηρεσιών προς την επιστημονική κοινότητα. Όπως επισημαίνεται στο κείμενο εργασίας, οι βασικές προκλήσεις σχετίζονται με τη διαχείριση, τη βιωσιμότητα και την επάρκεια των υπηρεσιών, που θα πρέπει να ανταποκρίνονται στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον έρευνας, αποφεύγοντας τις επικαλύψεις. Στο πλαίσιο αυτό, περιγράφονται και οι βασικές υπηρεσίες που το OPERAS θα μπορούσε να παρέχει στους ερευνητές των ΑΚΕ.

Tools (Συντονισμός OpenEdition)

Αρχικός στόχος της συγκεκριμένης ομάδας εργασίας ήταν η αξιολόγηση και κατάρτιση μιας λίστας ψηφιακών εργαλείων/εφαρμογών και των δράσεων που πρέπει να γίνουν ώστε να μεγιστοποιηθεί ο βαθμός αξιοποίησής τους από το OPERAS, στο πλαίσιο της μελλοντικής παροχής υπηρεσιών προς ερευνητές. Προκρίνεται η χρήση εργαλείων που βασίζονται σε ανοικτό λογισμικό και υποστηρίζονται από κοινότητες τεχνικών ή/και χρηστών. Υπό αυτή την οπτική, η περαιτέρω ανάπτυξη υπαρχόντων εργαλείων έρευνας και η συγκρότηση σχετικής «εργαλειοθήκης» φαίνεται να είναι οι ενδεδειγμένες λύσεις για την κάλυψη των αναγκών και εξελίξεων στον τομέα των επιστημονικών δημοσιεύσεων. Το κείμενο εργασίας διακρίνει τρία στάδια στη διαδικασία έκδοσης: αξιολόγηση, (συνεργατική) επεξεργασία κειμένων και δημοσίευση. Παράλληλα, αναλύονται οι τρέχουσες και αναδυόμενες πρακτικές σε κάθε ένα από τα πεδία αυτά, προτείνεται μια λίστα κριτηρίων για την επιλογή του κατάλληλου κατά περίπτωση εργαλείου και καταγράφονται οι λύσεις που ήδη εφαρμόζονται από τους εταίρους του OPERAS.

Το δίκτυο OPERAS , στο οποίο συμμετέχει το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), αποτελείται από 38 εταίρους (ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, εκδότες, φορείς υποστήριξης και χρηματοδότησης της έρευνας). Στόχος του OPERAS είναι η ενίσχυση της πρόσβασης στην επιστημονική πληροφορία μέσω καινοτόμων και λειτουργικών ερευνητικών υποδομών για τις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (ΑΚΕ), που εφαρμόζουν νέες προσεγγίσεις και εργαλεία αξιολόγησης και μέτρησης του αντίκτυπου των ερευνητικών αποτελεσμάτων και εισάγουν τις ΑΚΕ στο νέο οικοσύστημα των ψηφιακών ερευνητικών υποδομών.

September 20, 2018

Εξερευνώντας τις Προοπτικές και τις Προκλήσεις της Ανοικτής Επιστήμης: οι Ομάδες Εργασίας του Δικτύου OPERAS (α’ μέρος)

Written by:

Το δίκτυο OPERAS, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του για την ενίσχυση της Ανοικτής Επιστήμης, συγκρότησε 7 ομάδες εργασίας με αντικείμενο την κατάθεση προτάσεων για την βελτίωση των υφιστάμενων πρακτικών, προτύπων, και επιχειρησιακών μοντέλων που εφαρμόζονται στην επιστημονική επικοινωνία. Οι ομάδες εργασίας, οι οποίες συντονίζονται από τους βασικούς εταίρους του δικτύου, παρουσίασαν τα πρώτα τους συμπεράσματα αρχικά στο συνέδριο OPERAS Conference “Open Scholarly Communication in Europe. Addressing the Coordination Challenge” και, στη συνέχεια, με τη μορφή κειμένων εργασίας – απευθύνοντας παράλληλα ανοικτή πρόσκληση συμμετοχής σε φορείς που επιθυμούν να συμβάλουν στην περαιτέρω διαμόρφωση των προτάσεων του δικτύου για την ενίσχυση της Ανοικτής Επιστήμης. Στο παρόν, πρώτο τμήμα της σχετικής ανάρτησης, περιγράφονται το αντικείμενο και τα συμπεράσματα τεσσάρων ομάδων εργασίας:

Advocacy (Συντονισμός Max Weber Stiftung)

Στόχος της συγκεκριμένης ομάδας εργασίας είναι να αναδείξει τη σημασία της εισαγωγής των μεθόδων της Ανοικτής Επιστήμης στους τομείς των Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών και, αντίστροφα, τη συμβολή των επιστημών αυτών στην ανάδειξη βιώσιμων μοντέλων ανοικτής επιστημονικής επικοινωνίας. Το σχετικό κείμενο εργασίας τονίζει την ανάγκη για την εισαγωγή μεθόδων επιστημονικής δημοσίευσης που ανταποκρίνονται στις τρέχουσες ανάγκες για ελεύθερη πρόσβαση, διαφάνεια και χρήση ελεύθερων εργαλείων έρευνας. Το κείμενο εργασίας προσφέρει κατανοητές και τεκμηριωμένες απαντήσεις σε ζητήματα αξιολόγησης και διάχυσης της έρευνας, κατοχύρωσης αξιόπιστων μεθόδων και κινήτρων για την υιοθέτηση πρακτικών ανοικτής πρόσβασης και πνευματικής ιδιοκτησίας.

Best Practices (Συντονισμός OAPEN)

Η υιοθέτηση καλών πρακτικών στις ηλεκτρονικές επιστημονικές δημοσιεύσεις καλύπτει ένα μεγάλο εύρος ζητημάτων που σχετίζονται με την αξιοπιστία της δημοσιευμένης πληροφορίας, την κατοχύρωση πνευματικών δικαιωμάτων και τη διαφύλαξη του περιεχομένου. Σκοπός της συγκεκριμένης ομάδας εργασίας είναι να κωδικοποιήσει τις αποσπασματικές ροές έκδοσης επιστημονικού περιεχομένου και να προτείνει συγκεκριμένα μοντέλα αποδοτικών εκδοτικών εγχειρημάτων. Προς την κατεύθυνση αυτή, το σχετικό κείμενο εργασίας αναζητά κριτήρια βιωσιμότητας και προτείνει εναλλακτικές τεχνικές και διαχειριστικές λύσεις μετάβασης στην ανοικτή πρόσβαση, λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες ιδιαιτερότητες στους τομείς των ΑΚΕ.

(Το κείμενο εργασίας είναι υπό έκδοση)

Open Access Business Models (Συντονισμός UCL Press)

Συμπληρωματικά προς την υιοθέτηση ενδεδειγμένων πρακτικών, η εξεύρεση κατάλληλων επιχειρησιακών μοντέλων για τις επιστημονικές εκδόσεις παίζει καθοριστικό ρόλο στην εδραίωση των αρχών της Ανοικτής Επιστήμης στις ΑΚΕ. Αντικείμενο των εργασιών της συγκεκριμένης ομάδας είναι η καταγραφή των πολλαπλών προσεγγίσεων στον τομέα αυτό, από τη σκοπιά των εκδοτών και με έμφαση στις λύσεις που έχουν αναπτύξει τα μέλη του δικτύου OPERAS. Το κείμενο εργασίας περιγράφει τα βασικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των διάφορων εναλλακτικών μοντέλων για τις εκδόσεις ανοικτής πρόσβασης και εξερευνά νέες συνεργατικές πρωτοβουλίες και κοινοπρακτικά μοντέλα που κάνουν την εμφάνισή τους στην Ευρώπη και την Αμερική. Περιγράφοντας τις βασικές δομές, τα υπέρ και κατά, καθώς και τη δυναμική των διάφορων επιχειρησιακών μοντέλων, το κείμενο εργασίας αναγνωρίζει τα κατά περίπτωση πλεονεκτήματά τους, καθώς και τις δυνατότητες που ανοίγει για τους εκδότες η μετάβαση στην ανοικτή πρόσβαση.

Multilingualism (Συντονισμός University of Coimbra – UC Digitalis)

Σε διεθνές επίπεδο, η επιστημονική επικοινωνία είναι αδιαμφισβήτητα συνδεδεμένη με την πρωτοκαθεδρία της αγγλικής γλώσσας. Παρόλα αυτά, η ανάγκη δημοσίευσης στα αγγλικά ως προϋπόθεση για τη μεγιστοποίηση της αναγνωσιμότητας των εκδόσεων οδηγεί σε υποαντιπροσώπευση συγκεκριμένων κλάδων, ιδιαίτερα στις ΑΚΕ. Έτσι, μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί η συγκεκριμένη ομάδα εργασίας αναφέρεται στην υποστήριξη των ερευνητών που επιθυμούν να δημοσιεύουν στη δική τους γλώσσα και να ενισχύσουν παράλληλα το διεθνές δίκτυο συνεργασιών τους. Το κείμενο εργασίας εντοπίζει πεδία παρέμβασης για την υποστήριξη των ερευνητών αυτών, ιδιαίτερα στη μετάφραση των δημοσιεύσεων, την ανάπτυξη εργαλείων πολυγλωσσικής αναζήτησης και την προώθηση των εθνικών γλωσσών στην Επιστήμη.

Το δίκτυο OPERAS αποτελείται από 38 εταίρους (ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, εκδότες, φορείς υποστήριξης και χρηματοδότησης της έρευνας). Στόχος του OPERAS είναι η ενίσχυση της πρόσβασης στην επιστημονική πληροφορία μέσω καινοτόμων και λειτουργικών ερευνητικών υποδομών για τις Ανθρωπιστικές και Κοινωνικές Επιστήμες (ΑΚΕ), που εφαρμόζουν νέες προσεγγίσεις και εργαλεία αξιολόγησης και μέτρησης του αντικτύπου των ερευνητικών αποτελεσμάτων και εισάγουν τις ΑΚΕ στο νέο οικοσύστημα των ψηφιακών ερευνητικών υποδομών.

Περισσότερα για το Δίκτυο OPERAS: https://operas.hypotheses.org/

September 14, 2018

Οδικός Χάρτης της Ένωσης των Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων (EUA) για την αξιολόγηση της έρευνας κατά τη μετάβαση στην Ανοικτή Επιστήμη

Written by:

eua

Η διαρκής υποστήριξη της Ένωσης Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων (EUA) στη μετάβαση των μελών της στην Ανοικτή Επιστήμη επιβεβαιώθηκε πρόσφατα μέσω της δημοσίευσης του Οδικού Χάρτη για την αξιολόγηση της έρευνας κατά τη μετάβαση στην Ανοικτή Επιστήμη. Η προσπάθεια βελτίωσης των μεθόδων αξιολόγησης της έρευνας απασχολεί με αυξανόμενο ενδιαφέρον την επιστημονική κοινότητα, όπως επίσης και διαμορφωτές πολιτικής τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Πρόκειται δε για ζήτημα το οποίο συνδέεται άμεσα με τη μετάβαση στο παράδειγμα της Ανοικτής Επιστήμης. Η ανάδειξη νέων προσεγγίσεων στην αξιολόγηση αντανακλά συνεπώς την επείγουσα ανάγκη αλλαγής του υφιστάμενου παραδείγματος και της μετάβασης σε ένα νέο στο οποίο η υιοθέτηση πρακτικών της Ανοικτής Επιστήμης θα λαμβάνεται υπόψη στις διαδικασίες αξιολόγησης.

Στόχος του Οδικού Χάρτη είναι η ενθάρρυνση της συζήτησης και της ανάπτυξης νέων προσεγγίσεων στην αξιολόγηση της έρευνας, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη συμβολή πρακτικών που προωθούν τη μετάβαση στην Ανοικτή Επιστήμη, όπως η διαχείριση και ο διαμοιρασμός των ερευνητικών δεδομένων, όσο και το προφίλ των φορέων έρευνας και τις διαφορές μεταξύ επιστημονικών τομέων. Όπως υποστηρίζει η EUA, η επικράτηση του impact factor ως βασικού κριτηρίου αξιολόγησης δημιουργεί σημαντικές στρεβλώσεις καθώς η ποιότητα ενός άρθρου αξιολογείται εμμέσως (μέσω της βαρύτητας του περιοδικού στο οποίο αυτό έχει δημοσιευθεί), πρακτική η οποία ενισχύει παράλληλα την κυρίαρχη θέση των εμπορικών εκδοτών και της επίδρασής τους στον τρόπο διεξαγωγής της έρευνας.

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της για την αλλαγή του υφιστάμενου μοντέλου αξιολόγησης, η EUA θα επικεντρωθεί στην ενθάρρυνση της ανάπτυξης ευέλικτων, με διαφάνεια και δίκαιων προσεγγίσεων για την αξιολόγησης της έρευνας, τις διαδικασίες αξιολόγησης και εξέλιξης των ερευνητών, καθώς και την υποστήριξη των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και των πρυτανικών τους αρχών. Η EUA θα προβεί επίσης στη συλλογή στοιχείων από τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, και την παρακολούθηση σχετικών πρωτοβουλιών από άλλους φορείς. Παράλληλα, θα κάνει διάλογο τόσο με πανεπιστήμια όσο και με λοιπούς φορείς με στόχο την ενημέρωση για την ένταξη των πρακτικών της Ανοικτής Επιστήμης στις διαδικασίες αξιολόγησης. Οι παραπάνω δράσεις θα συμβάλουν στην διαμόρφωση συστάσεων πολιτικής και παραδειγμάτων καλών πρακτικών.

Περισσότερες πληροφορίες για τον Οδικό Χάρτη εδώ

July 6, 2018

Previous page


Μαζί διαμορφώνουμε το “τοπίο” της Ανοικτής Πρόσβασης στην Ελλάδα

Το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), ως φορέας που δραστηριοποιείται σε θέματα τεκμηρίωσης και διάθεσης ψηφιακού επιστημονικού περιεχομένου, πρωτοστατεί στην προώθηση της Ανοικτής Πρόσβασης. Με στόχο την υιοθέτηση της Ανοικτής Πρόσβασης από όσο το δυνατόν περισσότερους ελληνικούς φορείς για τη διάχυση των ερευνητικών αποτελεσμάτων τους, αλλά και την ανάπτυξη διαλόγου για την επίλυση θεμάτων που σχετίζονται με την Ανοικτή Πρόσβαση, διαμορφώσαμε ένα χώρο συζήτησης και προβληματισμού με τη μορφή ενός blog.... Περισσότερα

RSS Εγγραφή

Σύνδεση

Πρόσφατα άρθρα

Πρόσφατα σχόλια

Ετικέτες

Αρχείο άρθρων

Σύνδεσμοι

RSS RSS (openaccess.gr)